Dünya genelinde rekor kıran sıcak hava dalgaları, kadınların kardiyovasküler sistemleri üzerinde adeta bir "stres testi" etkisi yaratıyor. Bilimsel araştırmalar ve uzman görüşleri, hormonal dalgalanmalar, biyolojik farklılıklar ve sosyoekonomik etkenler nedeniyle kadınların aşırı sıcağa karşı erkeklerden daha kırılgan olduğunu ortaya koyuyor. İklim değişikliğinin etkisiyle daha sık ve şiddetli hale gelen sıcak hava dalgaları, özellikle menopoz dönemindeki kadınlar, hamileler ve düşük gelirli kadınlar için ciddi sağlık riskleri oluşturuyor.
Hormonal ve biyolojik farklılıklar
Vücut ısısını düzenlemede kritik rol oynayan ter bezleri, kadınlarda erkeklere göre daha az sayıda ve daha geç aktive oluyor. Ayrıca östrojen hormonu, kan damarlarının genişlemesini ve terlemeyi etkileyerek vücudun soğuma mekanizmasını yavaşlatıyor. Menopoz döneminde östrojen seviyesindeki ani düşüş, sıcak basması gibi semptomlarla birleşince aşırı sıcakta vücut yükünü katlıyor. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri tarafından yayımlanan bir çalışma, menopoz sonrası kadınların sıcak çarpması riskinin erkeklerle eşitlendiğini ancak sıcaklık düzenleme yeteneğinin tam olarak geri kazanılamadığını gösteriyor.
Sosyoekonomik eşitsizlikler riski artırıyor
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre düşük gelirli kadınlar, klimalı ortamlara erişim eksikliği, açık alanda çalışma zorunluluğu ve ev içi sorumluluklar nedeniyle sıcak dalgalarından orantısız şekilde etkileniyor. Özellikle tarım işçisi kadınlar, uzun saatler güneş altında çalışırken yeterli sıvı alamıyor. Güney Asya ve Afrika'da yapılan saha araştırmaları, sıcak dalgaları sırasında kadın ölümlerinin erkeklere göre yüzde 20 daha fazla olduğunu ortaya koyuyor. Aynı çalışmalar, kadınların sıcaklıkla ilgili sağlık sorunlarını bildirme konusunda daha çekimser davrandığını da gösteriyor.
Uzmanlardan uyarılar ve öneriler
Kardiyolog Dr. Ayşe Yılmaz, "Sıcak hava dalgaları kalp krizi riskini artıran bir tetikleyicidir. Kadınlarda kalp krizi belirtileri genellikle atipik olduğu için fark edilmeyebilir, bu da tedaviyi geciktirir" diyor. Uzmanlar, sıcak havalarda güneşin dik olduğu saatlerde (11.00-16.00) dışarı çıkmamayı, bol su tüketmeyi ve hafif, pamuklu giysiler tercih etmeyi öneriyor. Özellikle kronik hastalığı olan kadınların tansiyon ilaçlarını düzenli kullanması ve doktor kontrolünde kalması gerektiği vurgulanıyor.
Küresel çapta artan risk
2023 yazında Avrupa'da yaşanan sıcak hava dalgasında sıcaklık rekorları kırılırken, Fransa'da aşırı sıcağa bağlı ölümlerin yüzde 55'ini kadınlar oluşturdu. Dünya Meteoroloji Örgütü, iklim değişikliğinin etkisiyle önümüzdeki yıllarda sıcak hava dalgalarının daha sık ve şiddetli olacağını belirtiyor. Bu durum, toplumsal cinsiyete duyarlı iklim politikalarının aciliyetini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Bağımsız değerlendirme
Sıcak hava dalgalarının kadınlar üzerindeki orantısız etkisi, iklim değişikliğinin sadece çevresel değil, aynı zamanda toplumsal bir kriz olduğunu gösteriyor. Sağlık sistemlerinin ve kamu politikalarının bu farkındalıkla yeniden yapılandırılması, artan sıcaklıklara karşı herkes için eşit koruma sağlanması açısından hayati önem taşıyor.
