İtalya'nın Sicilya Adası açıklarında, balıkçıların ihbarı üzerine bölgeye giden polis dalgıçları, milattan önce 2. veya 1. yüzyıla tarihlenen bir Roma dönemi gemi enkazına ulaştı. Yaklaşık 46 metre derinlikte keşfedilen batık, İtalya Kültür Bakanı Alessandro Giuli tarafından 'son yılların en önemli su altı arkeolojik keşiflerinden biri' olarak nitelendirildi.
Keşif Nasıl Gerçekleşti?
Sicilya'nın kuzey kıyısındaki Santa Maria di Leuca açıklarında avlanan balıkçılar, deniz tabanında olağandışı bir yapı fark ettiklerini yerel polise bildirdi. Bunun üzerine İtalyan Sahil Güvenliği ve deniz polisi ekipleri, sonar ve uzaktan kumandalı su altı araçlarıyla bölgede detaylı bir tarama başlattı. Taramalar sırasında, çoğunluğu amfora olmak üzere çok sayıda seramik küpün yanı sıra ahşap gövde kalıntıları tespit edildi. Dalgıçların yaptığı ilk incelemede, geminin yaklaşık 20 metre uzunluğunda olduğu ve Akdeniz'de yaygın olarak kullanılan ticaret gemilerinden biri olduğu değerlendirildi.
Kültür Bakanlığı'na bağlı su altı arkeoloji ekipleri, batığın bulunduğu koordinatları koruma altına aldı. Bakan Giuli, yaptığı yazılı açıklamada, "Bu keşif, Roma döneminin deniz ticaret ağları ve gemi yapım teknikleri hakkında eşsiz bilgiler sunacak. Ayrıca, Akdeniz'in binlerce yıllık denizcilik tarihine ışık tutacak nitelikte" ifadelerini kullandı.
Amforalar ve Ticaret Yolları
Batıkta bulunan amforaların büyük bölümünün, o dönemde şarap ve zeytinyağı taşımak için kullanılan "Dressel 1" tipi olduğu belirlendi. Bu tip amforaların özellikle İtalya'nın batı kıyılarından Galya (Fransa) ve İber Yarımadası'na yapılan ticaret seferlerinde yaygın olarak kullanıldığı biliniyor. Uzmanlar, geminin muhtemelen Roma'nın Kuzey Afrika eyaletlerinden birinden yola çıktığını ve fırtına ya da kaza sonucu battığını düşünüyor.
Keşfedilen batığın, aynı bölgede daha önce bulunan diğer Roma batıklarıyla da bağlantılı olabileceği ifade ediliyor. Santa Maria di Leuca açıkları, antik çağlardan beri yoğun deniz trafiğine sahne olan bir güzergâh üzerinde yer alıyor. Bölgede 1960'larda da bir Roma batığı keşfedilmiş, ancak bu yeni keşif, sağlam kalan ahşap kısmı ve kargo yüküyle daha kapsamlı bir araştırma imkânı sunuyor.
Koruma ve Gelecek Çalışmalar
İtalyan yetkililer, batığın yerinin kamuoyuna tam olarak açıklanmasını istemiyor. Olası yağmacılık riskine karşı bölgede sürekli gözetleme başlatıldı. Kültür Bakanlığı, önümüzdeki aylarda bölgede detaylı bir su altı kazısı yapmayı ve batığı gün yüzüne çıkarmayı planlıyor. Ancak bu tür derinliklerdeki kazıların uzun yıllar alabileceği ve ileri teknoloji gerektirdiği belirtiliyor.
Roma dönemine ait bu tür ticaret gemilerinin kalıntıları, Akdeniz'de daha önce de bulunmuştu. Ancak uzmanlara göre, bu batığın önemi, kargo yükünün büyük ölçüde bozulmadan korunması ve dönemin ticaret pratiklerine dair detaylı veri sağlayabilecek olmasından kaynaklanıyor. Sicilya, İtalya'nın arkeolojik zenginlik açısından en önemli bölgelerinden biri. Bölgede daha önce Yunan ve Roma dönemlerine ait çok sayıda kalıntı keşfedilmişti.
Uzman Görüşü ve Değerlendirme
Konuyla ilgili görüşüne başvurulan su altı arkeologu Prof. Dr. Marco Bianchini, "Bu keşif, sadece geminin yapısı hakkında değil, aynı zamanda o dönemdeki ticaret rotaları, ekonomik ilişkiler ve denizcilik teknolojisi hakkında da önemli ipuçları verecek. Ayrıca, batığın bulunduğu derinlik, dalış koşullarının zorluğu nedeniyle korunmuş olması, bize ender rastlanan bir fırsat sunuyor" değerlendirmesinde bulundu.
Bu keşif, İtalya'nın su altı kültür mirasına verdiği önemi bir kez daha gözler önüne seriyor. Ülke, son yıllarda deniz tabanındaki arkeolojik varlıkları korumaya yönelik yeni yasalar çıkarmış ve bu alanda uluslararası iş birliklerini artırmıştı. Sicilya açıklarındaki bu batık, Akdeniz'in tarihine ışık tutmanın yanı sıra, gelecekte yapılacak bilimsel çalışmalar için de bir referans noktası oluşturacak gibi görünüyor. Gemi enkazının tam olarak gün yüzüne çıkarılması ve sergilenmesi, hem arkeoloji dünyası hem de halkın tarihe ilgisi açısından büyük bir heyecan yaratacaktır.
