İstanbul'da kapalı alanlarda sigara içme yasağını ihlal eden işletmelere son 5 yılda toplam 694 milyon 666 bin 994 lira idari para cezası uygulandı. İstanbul Valiliği tarafından yapılan açıklamaya göre, 2019-2024 yılları arasında gerçekleştirilen denetimlerde binlerce işletme tespit edilerek cezai işlem uygulandı. En yüksek ceza miktarı 2023 yılında kaydedilirken, bu rakam 2024'ün ilk yarısında da artış eğilimini sürdürdü.
Denetimler ve ceza miktarları
İstanbul genelinde 36 ilçede görev yapan zabıta ekipleri ve sağlık müdürlüğü denetmenleri tarafından düzenli olarak gerçekleştirilen kontrollerde, özellikle kafe, restoran, bar ve nargile kafeler başta olmak üzere birçok işletme yasağa uymadığı gerekçesiyle cezalandırıldı. 2022 yılında 102 milyon lira olan yıllık ceza tutarı, 2023'te 210 milyon liraya yükseldi. 2024'ün ilk 6 ayında ise bu rakam 180 milyon liraya ulaştı. Yetkililer, denetimlerin sıkılaştırılacağını ve ihlallerin azaltılması hedeflendiğini belirtti.
Yasal düzenlemeler ve caydırıcılık
4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun kapsamında kapalı alanlarda sigara içmek yasaklanmış durumda. İhlal eden işletmelere 2024 yılı itibarıyla uygulanan ceza miktarı kişi başı 1.200 liradan başlıyor ve tekerrür halinde katlanarak artıyor. İstanbul'da son 5 yılda kesilen toplam ceza sayısı 122 binden fazla olarak kayıtlara geçti. Uzmanlar, ceza miktarlarının caydırıcı olmasına rağmen denetim sıklığının artırılması gerektiğini vurguluyor.
Ceza gelirlerinin büyük kısmı genel bütçeye aktarılırken, bir kısmı da sigarayla mücadele kampanyalarında kullanılıyor. Ancak sivil toplum kuruluşları, bu kaynağın daha etkin kullanılması gerektiğini savunuyor.
Sigara yasağına uymayan işletmelerin yanı sıra bireysel kullanıcılar da cezalandırılıyor. Kapalı alanda sigara içen kişilere 2024 yılında 700 lira idari para cezası uygulanıyor. İstanbul'da bu tür cezaların sayısı da her geçen yıl artıyor.
İstanbul Valiliği, yasağın uygulanması konusunda kararlı olduklarını ve vatandaşların şikayetlerini dikkate alarak denetimleri planladıklarını açıkladı. Ayrıca, işletmelere yönelik bilgilendirme toplantıları düzenlenerek yasal yükümlülükler hatırlatılıyor.
Sigara yasağının sağlık üzerindeki olumlu etkilerine dikkat çeken uzmanlar, kapalı alanlarda sigara içilmemesinin pasif içiciliği azalttığını ve toplum sağlığına katkı sağladığını belirtiyor. Ancak yasağa rağmen bazı işletmelerde gizli odalar oluşturularak ihlallerin sürdüğü de biliniyor.
Sonuç olarak, İstanbul'da sigara yasağı ihlallerine kesilen cezalar, yaptırımların boyutunu gözler önüne seriyor. Ekonomik anlamda ciddi bir yük oluşturan bu cezalar, işletmeleri kurallara uymaya zorlarken, denetimlerin daha da artırılması gerektiği değerlendiriliyor. Özellikle nargile kafeler ve gece kulüpleri gibi mekanların denetimlerde öncelikli hedef haline gelmesi bekleniyor.
