İstanbul'da deprem riskine karşı yürütülen kentsel dönüşüm çalışmalarında bugüne kadar 1 milyon konut dönüştürüldü. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre, 2012 yılında çıkarılan Kentsel Dönüşüm Yasası kapsamında İstanbul genelinde riskli yapıların yenilenmesi için yoğun çaba harcanıyor. Yıkılan yapıların yerine deprem yönetmeliklerine uygun, güvenli konutlar inşa edilirken, dönüşümün 2025 yılına kadar 1,5 milyon konuta ulaşması hedefleniyor.
Dönüşümde son durum
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ve ilçe belediyelerinin koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda, özellikle Zeytinburnu, Küçükçekmece, Bağcılar ve Esenler gibi yoğun nüfuslu ilçelerde dönüşüm hız kazandı. Bakanlık yetkilileri, 1 milyon konutun dönüştürülmesiyle yaklaşık 3 milyon kişinin daha güvenli yaşam alanlarına kavuştuğunu belirtiyor. Ancak halen risk altında olan yapıların bulunduğu ve dönüşümün tamamlanması için daha fazla kaynak ve zamana ihtiyaç duyulduğu ifade ediliyor.
Deprem gerçeği ve kentsel dönüşüm
Türkiye, aktif fay hatları üzerinde yer alan bir deprem ülkesi. İstanbul'un büyük bir depremle karşı karşıya olması, kentsel dönüşümü zorunlu kılıyor. Uzmanlar, 1999 Marmara Depremi'nden sonra yapılan yönetmelik değişiklikleriyle birlikte yeni yapıların depreme dayanıklı inşa edildiğini, ancak eski binaların büyük risk taşıdığını vurguluyor. Kentsel dönüşüm projeleriyle hem can güvenliği sağlanıyor hem de şehir estetiği ve altyapısı iyileştiriliyor.
Dönüşümün zorlukları
Kentsel dönüşüm sürecinde karşılaşılan başlıca sorunlar arasında mülkiyet anlaşmazlıkları, finansman yetersizlikleri ve geçici konaklama ihtiyacı yer alıyor. Hak sahiplerinin anlaşma sağlaması zaman alabiliyor, bazı durumlarda uzlaşmazlıklar mahkemeye taşınıyor. Bakanlık, dönüşümü hızlandırmak için TOKİ iş birliğiyle rezerv alanlar oluşturuyor ve kira yardımı gibi destekler sağlıyor. İnşaat maliyetlerindeki artış da dönüşümü yavaşlatan faktörler arasında.
Gelecek hedefler
Hükümet, İstanbul'da 2025 yılına kadar 1,5 milyon konutun dönüştürülmesini hedefliyor. Bu kapsamda yeni yasa tasarıları ve teşvik paketleri hazırlanıyor. Dönüşümün sadece yapı stokunu yenilemekle kalmayıp, aynı zamanda şehirdeki yeşil alanlar, sosyal donatılar ve ulaşım altyapısını da iyileştirmesi planlanıyor. Uzmanlar, dönüşümün sürdürülebilir olması için katılımcı bir model benimsenmesi ve riskli yapıların envanterinin güncel tutulması gerektiğini belirtiyor.
Kentsel dönüşüm, İstanbul'un depreme hazırlık sürecinin en kritik ayaklarından biri. 1 milyon konutluk başarı, diğer şehirler için de emsal teşkil ediyor. Ancak önümüzdeki yıllarda daha fazla yapının dönüştürülmesi ve deprem riskinin minimize edilmesi için kararlı bir politika izlenmesi gerekiyor. Vatandaşların da bilinçli hareket etmesi, sürece katkı sağlayacak en önemli faktörlerden.
