İstanbul'da dün gece saat 02.30 sıralarında gökyüzünde beliren ışıklı bir cihaz, kentin birçok semtinden görüldü. Cihazdan yayılan sesli anons, 'Bu bir kamu uyarısıdır. Lütfen telefonlarınızı kontrol edin. İlçe afet yönetimi duyurusu yapılacaktır.' şeklindeydi. Sesli ikazın ardından mahalle sakinleri balkonlara koşarken, kısa süre sonra cep telefonlarına gelen bildirimlerle bilgilendirildi. Bu yeni uygulamanın, olası deprem ve afet durumlarında halkın daha hızlı bilgilendirilmesi amacıyla başlatıldığı öğrenildi. İlk kez bu gece test edilen sistem, sabah saatlerinde yetkililer tarafından doğrulandı.
Gece testi: vatandaşlar tedirgin oldu
Gece yarısı gerçekleşen test, kimi vatandaşlarda kısa süreli paniğe yol açtı. Sosyal medyada 'gökten gelen ses' başlığıyla hızla yayılan paylaşımlar, kısa sürede gündem oldu. İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü (AFAD) yetkilileri, yaptıkları ortak açıklamada, bu uygulamanın 'Mobil Uyarı Sistemi' olarak adlandırıldığını ve deprem, sel gibi doğal afetlerde anında bilgilendirme sağlayacağını duyurdu. Açıklamada, 'Sistem, siren sesleriyle birlikte cihazdan yapılan anonsları ve cep telefonlarına gönderilen metin mesajlarını içermektedir. Vatandaşlarımızın tedirgin olmaması gerekiyor. Bu bir testti ve sistemin aksaklıkları tespit edilerek giderilecektir' denildi.
Yeni dönem: Türkiye genelinde yaygınlaştırılacak
Uygulamanın, Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerde uzun süredir kullanılan benzer sistemlerden esinlenerek geliştirildiği belirtildi. İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, projenin pilot bölge olarak İstanbul'da başlatıldığı, önümüzdeki aylarda deprem riski yüksek olan diğer illere de yaygınlaştırılacağı ifade edildi. Açıklamada ayrıca, sistemin özellikle İstanbul'da yaşanması beklenen büyük depremde, hasar tespit çalışmalarının hızlandırılması ve vatandaşların en yakın toplanma alanlarına yönlendirilmesi açısından kritik önem taşıdığı vurgulandı. Valilik koordinasyonunda yürütülen planlama kapsamında, her mahalleye özel anons metinleri ve toplanma bölgeleri belirlendi. Sistem, hava koşullarından etkilenmeyen ve hızlı kurulabilen geçici istasyonlardan oluşuyor.
Sistem nasıl çalışıyor?
- Kurulan yüksek sesli hoparlörler, gök yüzüne doğru yönlendirilerek sesin geniş bir alana yayılması sağlanıyor.
- Anonslar, AFAD ve belediye ekiplerinin koordinasyonunda hazırlanan metinlerden oluşuyor.
- Cep telefonlarına gönderilen mesajlar, herkese otomatik olarak iletilmiyor; yalnızca afet bölgesinde bulunan ve kimlik bilgileri veri tabanında kayıtlı olan kullanıcılara gönderildiği öğrenildi.
- Özel bir yazılım, anonsların çevreye verdiği rahatsızlığı en aza indirmek için gürültü seviyesini ayarlıyor.
Uzmanlardan ilk değerlendirme
Acil durum yönetimi uzmanları, uygulamanın doğru bir adım olduğunu ancak toplumun bilgilendirilmesi ve tatbikatların düzenli yapılması gerektiğini belirtti. Okan Üniversitesi Afet Yönetimi Bölümü'nden Prof. Dr. Seda Yılmaz, 'Sistemin başarılı olması için halkın bu tür uyarılara alışması ve ne yapması gerektiğini bilmesi şart. Gece yapılan bu test, birçok kişiyi tedirgin etmiş olabilir; ancak düzenli tatbikatlarla bu durum normale dönecektir. Önemli olan, olası bir afette sistemin doğru çalışmasıdır' dedi.
Öte yandan, test sırasında gökyüzünde beliren cihazın görüntüleri, cep telefonlarıyla kaydedilerek sosyal medyada paylaşıldı. Kimi kullanıcılar, 'İstanbul'a uzaylı mı indi?' şeklindeki esprilerle olaya mizahi bir yaklaşım sergilerken, bazıları da bilgilendirme yapılmadan gerçekleştirilen bu tür testlerin halkta paniğe yol açmaması için önceden duyurulması gerektiğini savundu.
İstanbul'daki bu yeni uygulamanın, özellikle 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinin ardından afet yönetimi konusunda yaşanan tartışmaların gölgesinde gündeme gelmesi dikkat çekti. Yetkililer, sistemin devreye alınmasıyla birlikte, deprem anında vatandaşların doğru yönlendirilerek can kayıplarının en aza indirilmesinin hedeflendiğini vurguladı. Gece yarısı yapılan test, şehirde yaşayan milyonlarca insan için yeni bir dönemin habercisi oldu.
