İstanbul'da çevre bilincinin artırılması ve Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi'nin yaygınlaştırılması amacıyla hayata geçirilen Mobil DOA uygulaması, kentin dört bir yanındaki market, bakkal ve büfelerde hizmet vermeye başladı. Vatandaşlar, boş içecek ambalajlarını bu mobil cihazlara teslim ederek hem çevreye katkı sağlıyor hem de depozito bedelini geri alıyor.
Mobil DOA Nedir, Nasıl Çalışır?
Mobil DOA, depozito iadesi sürecini hızlandırmak ve erişimi kolaylaştırmak için tasarlanmış taşınabilir bir cihazdır. Sabit iade noktalarına alternatif olarak geliştirilen bu sistem, özellikle yoğun nüfuslu bölgelerde esnafın iş yükünü hafifletmeyi hedefliyor. Cihaza atılan her bir plastik, cam veya alüminyum ambalaj, anında tartılıp barkod okutularak sisteme kaydediliyor. Ardından vatandaşın hesabına depozito bedeli aktarılıyor veya fiş olarak geri ödeme yapılıyor. Uygulama, Türkiye Çevre Ajansı'nın (TÜÇA) koordinasyonunda yürütülen DOA Sistemi'nin bir parçası olarak dikkat çekiyor.
İstanbul'da ilk etapta 500 işletmeye dağıtımı yapılan Mobil DOA cihazları, özellikle kent merkezindeki yoğunluk göz önünde bulundurularak belirlenen noktalara yerleştirildi. Esnaf, cihazı dükkanının uygun bir köşesine koyarak müşterilerine bu hizmeti sunuyor. Böylece vatandaşlar, alışveriş sırasında birikmiş ambalajlarını kolayca teslim edebiliyor.
Esnafın ve Vatandaşın Yeni Alışkanlığı
Uygulamanın ilk günlerinde esnafın yoğun ilgisiyle karşılaşıldı. Üsküdar'daki bir bakkal işleten Ali Yılmaz, cihazın müşteri memnuniyetini artırdığını belirterek, "Önceden plastik şişeleri toplayıp atmak zor oluyordu. Şimdi müşterilerimiz getiriyor, hem depozito bedelini alıyor hem de çevreye katkı sağlıyor" dedi. Yılmaz, cihaz sayesinde dükkanında geri dönüşüm bilincinin arttığını da sözlerine ekledi.
Vatandaşlar da uygulamadan memnun. Kadıköy'de oturan ve alışverişini yaptığı markette cihazı kullanan Ayşe Demir, "Artık şişeleri evde biriktirmek zorunda değilim. Marketten çıkarken teslim ediyorum, depozito da hesabıma geçiyor. Hem pratik hem de faydalı" diye konuştu.
DOA Sistemi'nin Hedefleri ve Geleceği
DOA Sistemi, Türkiye genelinde depozito uygulamasını yaygınlaştırmayı ve 2025 yılına kadar hedeflenen geri dönüşüm oranlarına ulaşmayı amaçlıyor. Sistemin başarılı olması için mobil çözümlerin kritik öneme sahip olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, bu tür uygulamaların tüketicinin katılımını artırdığını ve geri dönüşüm alışkanlıklarının oluşmasına katkı sağladığını vurguluyor.
Türkiye Çevre Ajansı yetkilileri, İstanbul'daki pilot uygulamanın ardından Mobil DOA'nın diğer büyükşehirlere de yaygınlaştırılacağını açıkladı. Ayrıca cihazların yazılım güncellemeleriyle birlikte daha fazla ambalaj türünü tanıyabilir hale geleceği ifade ediliyor. Uygulama, çevre kirliliğini azaltmanın yanı sıra ekonomiye de katkı sağlamayı hedefliyor.
Öte yandan, sistemin etkinliğinin artırılması için bilinçlendirme kampanyaları düzenleniyor. Okullarda öğrencilere yönelik eğitimler planlanırken, sosyal medya üzerinden de farkındalık çalışmaları yürütülüyor. Türkiye'nin sıfır atık hedefleri doğrultusunda atılan bu adım, uzmanlarca olumlu karşılanıyor.
Çevre mühendisi Prof. Dr. Selin Aktaş, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Mobil DOA gibi uygulamalar, geri dönüşümün günlük hayata entegre edilmesinde önemli bir rol oynuyor. Tüketicinin işini kolaylaştırdıkça katılım artıyor. Bu sistemin ülke geneline yayılması, depozito yönetiminde ciddi bir adım olacaktır" şeklinde konuştu.
