İstanbul'da hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerinde seyrettiği şu günlerde, deniz suyu sıcaklığında yaşanan ani düşüş şaşkınlık yarattı. Marmara Denizi'nde etkili olan şiddetli Poyraz rüzgarı, upwelling olarak bilinen doğa olayını tetikleyerek deniz suyu sıcaklığının yaklaşık 10 derece birden düşmesine neden oldu. İstanbul Boğazı ve çevresinde denize giren vatandaşlar, suyun buz gibi olduğunu belirtirken, uzmanlar bu durumun normal bir süreç olduğunu ve birkaç gün içinde sıcaklığın tekrar yükselebileceğini ifade ediyor.
Poyraz Rüzgarı ve Upwelling Olayı
Marmara Denizi'nde bu hafta etkisini gösteren kuvvetli Poyraz rüzgarı, deniz yüzeyindeki sıcak suyu açıklara doğru iterek yerine derinlerdeki soğuk suyun yüzeye çıkmasına neden oldu. Bu olay, bilimsel olarak 'upwelling' (su yükselimi) olarak adlandırılıyor. Rüzgarın kıyıya paralel esmesi sonucu yüzey sularının yer değiştirmesi, derinlerdeki soğuk ve besin açısından zengin suların yüzeye çıkmasını sağlıyor. İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü'nden Prof. Dr. Ahmet Erkan, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Poyraz rüzgarı, Karadeniz üzerinden soğuk havayı getirirken, deniz yüzeyinde de bir soğuma yaratıyor. Özellikle kıyı kesimlerde bu etki daha belirgin oluyor. Su sıcaklığındaki ani düşüş, balıkların hareketlerini de etkileyebilir" dedi.
Deniz Suyu Sıcaklığı Ne Kadar Düştü?
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre, İstanbul'da deniz suyu sıcaklığı geçen hafta 22-23 derece civarındayken, Poyraz'ın etkisiyle bu değerler 12-13 dereceye kadar geriledi. Özellikle Sarıyer, Beşiktaş, Kadıköy ve Maltepe sahillerinde ölçülen sıcaklıklar, mevsim normallerinin oldukça altında. Ancak uzmanlar, bu düşüşün geçici olduğunu ve rüzgarın şiddetini kaybetmesiyle birlikte deniz suyu sıcaklığının yeniden artış eğilimine gireceğini belirtiyor. Bazı vatandaşlar, yaşanan bu ani soğumayla birlikte denize girmekten vazgeçerken, bazıları da şaşkınlık yaşadıklarını dile getirdi. Kadıköy sahilinde güneşlenen Emre Yılmaz, "Deniz suyu çok soğuk, daha önce böyle bir şey yaşamamıştım. Sıcaklık farkını hissetmek mümkün" diye konuştu.
Upwelling'in Ekosisteme Etkileri
Upwelling olayı, deniz ekosistemi için oldukça önemli bir süreçtir. Derinlerden yüzeye çıkan soğuk ve besin maddeleri açısından zengin sular, fitoplankton ve zooplankton gibi canlıların çoğalmasını tetikler. Bu da balık popülasyonunun artmasına ve balıkçılık faaliyetlerinin olumlu yönde etkilenmesine katkı sağlar. Ancak bazı hassas türler için ani sıcaklık değişimleri strese neden olabilir. İstanbul Boğazı'nda yaşayan yunusların, bu tür olaylarda daha derin sulara göç edebileceği biliniyor. Balıkçılar ise bu dönemde özellikle lüfer ve çinekop avcılığında verim artışı gözlemlediklerini ifade ediyor.
Vatandaşlar Dikkatli Olmalı
Yetkililer, deniz suyu sıcaklığındaki ani düşüşün insan sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini hatırlatarak, özellikle kalp ve damar hastalığı bulunan kişilerin soğuk suya girmemeleri konusunda uyarıyor. Ayrıca, su sıcaklığındaki değişimin denizde akıntıları da etkileyebileceği belirtiliyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ekipleri, kıyı güvenliği açısından bölgelerde denetimlerini artırdı. Vatandaşların, sahillerde uyarı levhalarına dikkat etmeleri ve yetkililerin talimatlarına uymaları önem taşıyor.
Bu tür doğa olayları, iklim değişikliğiyle birlikte daha sık yaşanmaya başladı. Küresel ısınmanın etkisiyle deniz suyu sıcaklıklarında genel bir artış gözlenirken, yerel rüzgar sistemleri nedeniyle ani soğumalar da meydana gelebiliyor. İstanbul'da yaşanan bu upwelling olayı, aslında ekosistemin sağlıklı işlediğinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Ancak insan kaynaklı iklim değişikliğinin bu dengeleri bozabileceği konusunda bilim insanları uyarıyor.
