İsrail işgal güçleri ve Filistin topraklarını gasbeden Yahudi yerleşimciler, Ağustos ayında İslami kutsal mekanlara yönelik ihlallerini sistematik bir şekilde artırdı. İşgal altındaki Doğu Kudüs'te bulunan Mescid-i Aksa'ya 26 ayrı baskın düzenlenirken, Batı Şeria'nın El Halil kentindeki Haremi İbrahim Camii'nde de 155 vakit boyunca kutsal mekanda Yahudi ibadetine izin verildi. Bu gelişmeler, bölgedeki dini gerilimi tırmandırırken, uluslararası toplumun tepkisini çekiyor.
Mescid-i Aksa'ya Yönelik Baskınların Detayları
Kudüs İslami Vakıflar İdaresi'nin verilerine göre, Ağustos ayı boyunca Mescid-i Aksa'ya yönelik baskınlar özellikle sabah ve öğle saatlerinde yoğunlaştı. Baskınlara çoğunlukla İsrail polisi eşlik ederken, yerleşimciler gruplar halinde Harem-i Şerif olarak bilinen bölgeye girerek Talmudik ibadetlerini gerçekleştirdi. Bu durum, Müslüman cemaatin ibadet özgürlüğünü kısıtlarken, zaman zaman şiddet olaylarına da yol açtı. Vakıflar İdaresi sözcüsü, baskınların uluslararası hukuka ve statükoya aykırı olduğunu vurgulayarak, bu tür eylemlerin bölgedeki barışı tehdit ettiğini belirtti.
Mescid-i Aksa, İslam'ın en kutsal üçüncü mabedi olmasının yanı sıra, 1967'den bu yana İsrail işgali altında bulunuyor. Ancak 2000'li yılların başından itibaren yerleşimci grupların baskınları, özellikle Yahudi bayramlarında ve son dönemde ramazan ayı dışında da artarak devam ediyor. Uzmanlar, bu baskınların sadece dini bir provokasyon olmadığını, aynı zamanda bölgenin demografik yapısını değiştirme amacı taşıdığını ifade ediyor.
Haremi İbrahim Camii'ndeki İhlaller
Batı Şeria'nın El Halil kentinde bulunan ve hem Müslümanlar hem de Yahudiler için kutsal olan Haremi İbrahim Camii, İbrahim Peygamber'in türbesini içeriyor. 1997'de imzalanan Hebron Protokolü ile cami ikiye bölünmüş durumda; bir bölümü cami, diğer bölümü sinagog olarak kullanılıyor. Ancak zaman zaman Yahudi yerleşimciler, Müslümanlara ayrılan bölümlerde de ibadet etmeye çalışıyor. Ağustos ayında 155 vakit boyunca bu tür ihlallerin yaşandığı bildirildi. Bu durum, yerel Müslüman halkın tepkisine neden olurken, İslami Vakıflar İdaresi tarafından da kınandı.
El Halil, Batı Şeria'nın en büyük şehirlerinden biri olup, yaklaşık 200 bin Filistinli nüfusa ev sahipliği yapıyor. Şehrin merkezinde ise birkaç yüz Yahudi yerleşimci, İsrail askerlerinin koruması altında yaşıyor. Bu yerleşimciler, zaman zaman kutsal mekanlara yönelik eylemleriyle biliniyor. Bölgedeki insan hakları örgütleri, yerleşimcilerin ibadet ihlallerinin yanı sıra Filistinli sivil halka yönelik şiddet eylemlerinde de bulunduğunu raporluyor.
Uluslararası Tepkiler ve Hukuki Boyut
İsrail'in bu uygulamaları, Birleşmiş Milletler ve çeşitli uluslararası kuruluşlar tarafından defalarca kınandı. BM Genel Kurulu, Mescid-i Aksa'nın statükosunun değiştirilmesinin kabul edilemez olduğunu belirten kararlar aldı. Ayrıca, Uluslararası Adalet Divanı'nın 2004 tarihli danışma görüşü, Doğu Kudüs de dahil olmak üzere işgal altındaki Filistin topraklarındaki yerleşimlerin uluslararası hukuka aykırı olduğunu vurguladı.
Ancak İsrail yönetimi, bu tür uluslararası kararlara rağmen yerleşimci grupları desteklemeye devam ediyor. Son yıllarda aşırı sağcı politikacılar, Mescid-i Aksa'da Yahudilerin kurban ibadeti yapabilmesi için yasal düzenleme çağrılarında bulunuyor. Bu durum, bölgede büyük bir gerginliğe yol açıyor. Filistinli yetkililer ise bu tür girişimleri "kutsal savaş ilanı" olarak nitelendiriyor.
Kudüs'teki statüko, 1967'den beri Mescid-i Aksa'nın yönetiminin Ürdün Vakıflar İdaresi'nde olduğunu ve gayrimüslimlerin bölgede ibadet edemeyeceğini öngörüyor. İsrail'in bu statükoyu ihlal etmesi, Orta Doğu barış sürecindeki en kritik konulardan birini oluşturuyor. Uluslararası toplum, İsrail'i bu tür ihlalleri durdurmaya çağırıyor.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Bu gelişmeler, sadece Filistin-İsrail çatışmasını değil, aynı zamanda bölgesel istikrarı da etkiliyor. İslam İşbirliği Teşkilatı, düzenlediği acil toplantılarla konuyu gündemine alırken, Arap Birliği de kınama mesajları yayınlıyor. Ayrıca, Türkiye ve diğer Müslüman ülkeler, Mescid-i Aksa'ya yönelik kısıtlamalara karşı çeşitli diplomatik girişimlerde bulunuyor.
Sonuç olarak, Mescid-i Aksa ve Haremi İbrahim Camii'ne yönelik baskınların artması, dini özgürlüklerin korunması ve uluslararası hukukun üstünlüğü açısından ciddi bir endişe kaynağıdır. Bu tür provokasyonlar, bölgede yeni bir çatışma turunu tetikleyebilir. Tarafların itidalli olması ve mevcut statükonun korunması, barışın tesisi için elzemdir.
