İsrail, 1 Kasım Salı günü son dört yılda beşinci kez genel seçim için sandık başına gidiyor. Anketler, eski Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki Likud ile muhalefetteki partilerin tek başına hükümet kuracak çoğunluğa ulaşamayacağını işaret ediyor. Bu durum, seçim sonrası koalisyon görüşmelerinde küçük partilerin ve Filistinli seçmenlerin katılım oranının belirleyici olacağı anlamına geliyor. İşte İsrail seçimlerinin şifreleri ve merak edilen 5 sorunun yanıtı...
1. Seçim neden şimdi yapılıyor?
İsrail'de siyasi istikrarsızlık, Naftali Bennett ve Yair Lapid liderliğindeki koalisyon hükümetinin geçen yıl dağılmasıyla derinleşti. Meclis (Knesset) kendini feshederek seçim kararı aldı. Ülke, 2019'dan bu yana dört kez sandık başına gitti ancak hiçbir seçimden istikrarlı bir hükümet çıkmadı. Bu seçim, aynı zamanda Netanyahu'nun yargı süreci ve İsrail siyasetindeki kutuplaşmanın gölgesinde gerçekleşiyor.
2. Anketler ne gösteriyor?
Son kamuoyu araştırmaları, Likud'un Meclis'teki 120 sandalyenin yaklaşık 30'unu alacağını, ancak Netanyahu'nun sağ blokunun toplamda 60 sandalyede kalarak çoğunluğu sağlayamayacağını öngörüyor. Muhalefet cephesinde ise Lapid'in Yesh Atid partisi ve merkez-sol ittifakın toplamı da hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye ulaşamıyor. Bu tablo, seçim sonrası uzun sürecek koalisyon pazarlıklarına işaret ediyor.
3. Küçük partiler neden kilit rolde?
İsrail'de seçim barajı yüzde 3,25. Bu eşiği aşan küçük partiler, Meclis'te sandalye kazanarak koalisyon denkleminde anahtar konuma gelebilir. Aşırı sağcı Itamar Ben-Gvir'in Jewish Power partisi, dindar Siyonistler ve Arap partileri bu seçimde kritik önem taşıyor. Özellikle Ben-Gvir'in yükselişi, hem iç politikada hem de Filistin meselesinde dengeleri değiştirebilir.
4. Filistinli seçmenlerin katılımı neden önemli?
İsrail vatandaşı Filistinliler, nüfusun yaklaşık yüzde 20'sini oluşturuyor ve geleneksel olarak Arap partilerine oy veriyor. Ancak son seçimlerde Arap seçmenin katılım oranı düşük kaldı. Bu seçimde Birleşik Arap Listesi'nin (Ra'am dahil) yeniden Meclis'e girmesi ve alacağı sandalye sayısı, merkez-sol blokun hükümet kurma şansını doğrudan etkileyebilir. Arap partilerinin koalisyona katılıp katılmayacağı ise ayrı bir tartışma konusu.
5. Seçim sonrası olası senaryolar neler?
Seçim sonuçlarına göre üç ana senaryo öne çıkıyor: Birincisi, Netanyahu'nun sağ blokla azınlık hükümeti kurması. İkincisi, Lapid'in merkez-sol ve Arap partilerinin dışarıdan desteğiyle koalisyon oluşturması. Üçüncüsü ise yine kilitleme yaşanması ve yeni bir seçime gidilmesi. İsrail siyasetinde son yıllarda sık görülen bu kilitlenme, ülkenin ekonomik ve güvenlik sorunlarına çözüm üretilmesini zorlaştırıyor.
İsrail seçimleri, sadece ülke iç siyaseti için değil, bölgesel dengeler açısından da yakından izleniyor. Netanyahu'nun iktidara dönmesi halinde yargı reformu ve Filistin politikasında sertleşme beklenirken, muhalefetin kazanması durumunda daha ılımlı bir çizgi izlenebilir. Ancak anketlerin işaret ettiği parçalı tablo, nasıl bir hükümet kurulursa kurulsun İsrail'in siyasi istikrarsızlıkla mücadelesinin süreceğini gösteriyor.
