İsrail, Gazze'de ateşkesin ikinci aşamasına ilişkin hazırlanan yol haritasındaki 3 maddeye itiraz etti. Tel Aviv yönetimi, Türkiye ve Katar'ın Uluslararası Doğrulama Komitesi'nde yer almasına karşı çıkarken, bu durum Türkiye ile İsrail arasında yeni bir gerginliğe yol açtı. Ateşkes görüşmelerinin en kritik aşamasında gelen bu engel, bölgedeki istikrarı tehdit ediyor.
İsrail'in İtiraz Ettiği 3 Madde
Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre İsrail, yol haritasının özellikle şu 3 maddesine itiraz etti:
- Uluslararası Doğrulama Komitesi'nin yapısı ve yetkileri
- Gazze'nin yeniden imarı sürecinde uluslararası finansmanın yönetimi
- Kalıcı ateşkesin garantörlüğü ve izleme mekanizması
Özellikle Türkiye ve Katar'ın komitede yer alması Tel Aviv yönetimini rahatsız etti. İsrail, bu iki ülkenin Hamas'a yakınlığı gerekçesiyle komitede yer almasını istemiyor. Ancak Türkiye ve Katar, Gazze'deki insani yardım ve yeniden imar çalışmalarında kilit rol oynuyor.
Türkiye'nin Tepkisi ve Diplomatik Kriz
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, İsrail'in bu itirazını sert bir dille eleştirdi. Yapılan yazılı açıklamada, "Gazze'de kalıcı bir ateşkes ve barışın tesisi için kurulan mekanizmaları sabote etmek kabul edilemez. Türkiye olarak Filistin halkının yanında olmaya devam edeceğiz" denildi.
Bu gelişme, son dönemde normalleşme sinyalleri veren Türkiye-İsrail ilişkilerini yeniden germiş durumda. Uzmanlar, İsrail'in bu tutumunun ateşkes sürecini uzatacağını ve bölgede insani krizin derinleşmesine yol açabileceğini belirtiyor.
Biden Yönetiminin Rolü
ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, ateşkes görüşmelerinde arabulucu rolünü üstlenmiş durumda. Ancak İsrail'in bu itirazları, ABD'nin de aralarında bulunduğu uluslararası toplumun çabalarını sekteye uğratabilir. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, "İki tarafı da konstruktif bir diyaloga devam etmeye çağırıyoruz" ifadeleri kullanıldı.
Uluslararası Toplumun Tepkisi
BM, AB ve Arap Birliği'nden ateşkes planına tam destek gelirken, İsrail'in bu tutumuna tepki gösterildi. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, "Gazze'de daha fazla gecikme, daha fazla acı demektir. Taraflar bir an önce mutabakata varmalıdır" çağrısında bulundu.
Mısır ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde, Türkiye'nin de dahil olduğu bir komite önerisi, Hamas tarafından da kabul görmüştü. Ancak İsrail'in itirazları nedeniyle sürecin tıkanması, bölgede güven verici bir atmosferin oluşmasını engelliyor.
Gazze'de İnsani Durum
Ateşkesin ikinci aşamasının hayata geçirilememesi, Gazze'deki insani durumu daha da kötüleştiriyor. BM verilerine göre, Gazze'de 2 milyondan fazla insan gıda, su ve tıbbi malzeme sıkıntısı çekiyor. Yeniden imar çalışmaları başlamadığı için altyapı tamamen çökmüş durumda.
İsrail, güvenlik endişelerini gerekçe göstererek, bazı yardım malzemelerinin girişine izin verirken, kalıcı bir çözüm için siyasi irade ortaya koymuyor.
Sonuç Yerine Değerlendirme
İsrail'in Türkiye ve Katar'a yönelik bu tutumu, ateşkes sürecinin sadece teknik bir mesele olmadığını, aynı zamanda bölgesel güç dengeleriyle ilgili olduğunu gösteriyor. Tel Aviv, Gazze'nin yeniden imarında ve doğrulama mekanizmalarında söz sahibi olacak ülkelerin kendi güvenlik endişeleriyle uyumlu olmasını istiyor. Ancak bu tavır, Filistinlilerin meşru temsilcilerini yok sayarak kalıcı bir çözüm bulmanın mümkün olmadığını da ortaya koyuyor.
Türkiye'nin bölgede artan insani ve diplomatik ağırlığı, İsrail'in itirazlarına rağmen ateşkes planının uygulanmasında belirleyici olabilir. Uluslararası toplumun bu konudaki baskısı, iki ülke arasındaki gerilimin daha da artmasını önleyebilir. Ancak önümüzdeki günler, ateşkesin ne kadar hızlı ilerleyeceğini ve Türkiye-İsrail ilişkilerinin geleceğini belirleyecek.
