İsrail basınında yer alan haberlere göre, ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında son haftalarda İran'a yönelik olası saldırılar konusunda yoğun görüşme trafiği yaşandığı öne sürüldü. İsrail'in önde gelen gazetelerinden Haaretz ve Channel 12'nin haberlerine dayandırılan iddialara göre, iki lider telefonda ve yüz yüze görüşmelerde İran'ın nükleer programına karşı askeri seçenekleri ele aldı. Konuya ilişkin ne Beyaz Saray'dan ne de İsrail Başbakanlık Ofisi'nden resmi bir açıklama yapılmadı. Haberler, bölgede tansiyonun yükseldiği bir dönemde ortaya çıktı.
Görüşmelerin ayrıntıları ve tarafların tutumu
İsrail basınının iddialarına göre, Trump ve Netanyahu arasındaki temaslar son birkaç hafta içinde yoğunlaştı. Görüşmelerde İran'ın nükleer tesislerine yönelik olası bir operasyonun zamanlaması, kapsamı ve uluslararası kamuoyuna olası etkileri masaya yatırıldı. Haberlerde, İsrail'in askeri ve istihbarat yetkililerinin de sürece dahil olduğu, ancak nihai bir kararın henüz alınmadığı belirtiliyor. İsrail Başbakanlığı ve Beyaz Saray'dan konuya ilişkin sessizlik sürüyor. Uzmanlar, bu tür iddiaların bazen tarafların birbirini test etmesi veya üçüncü ülkelere gözdağı vermesi amacıyla sızdırılabileceğine dikkat çekiyor.
ABD-İsrail ilişkileri ve İran dosyası
Trump yönetimi göreve geldiğinden bu yana İran'a yönelik "maksimum baskı" politikası izliyor. 2018'de ABD'nin nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırması, bölgesel gerilimi yükselten unsurlar arasında. İsrail ise İran'ın nükleer kapasitesini kendisi için varoluşsal bir tehdit olarak tanımlıyor ve askeri seçeneği masada tuttuğunu defalarca dile getirdi. Son haftalarda İran'a bağlı güçlerin Suriye ve Irak'taki hareketliliği, İsrail'in kuzey sınırındaki güvenlik endişelerini artırmış durumda. Öte yandan, ABD'nin bölgedeki askeri varlığı ve Körfez ülkeleriyle yürütülen istihbarat paylaşımı, olası bir çatışmanın geniş bir cepheye yayılabileceği yorumlarına yol açıyor.
Ekonomik ve piyasa etkileri
İddiaların ortaya çıkması, küresel piyasalarda da dalgalanmaya neden oldu. Petrol fiyatları, Orta Doğu'da artan jeopolitik risk algısıyla yükseliş eğilimi gösterdi. Brent petrolün varil fiyatı, haberlerin ardından gün içinde yüzde 2'yi aşan artış kaydetti. Altın, güvenli liman talebiyle değer kazanırken, ABD ve İsrail borsalarında savunma sanayi hisseleri öne çıktı. Analistler, olası bir askeri müdahalenin enerji arzında kesintiye yol açabileceği ve küresel enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği uyarısında bulunuyor. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için ise petrol fiyatlarındaki artış, cari açık ve enflasyon üzerinden ek maliyet anlamına geliyor.
Diplomatik kanallar ve olası senaryolar
İsrail basınının haberlerine rağmen, diplomatik kanalların tamamen kapandığı söylenemez. Avrupa Birliği ve bazı Körfez ülkeleri, taraflar arasında arabuluculuk girişimlerini sürdürüyor. Ancak İran'ın son dönemde uranyum zenginleştirme oranını yüzde 60'a çıkarması ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEA) ile yaşanan anlaşmazlıklar, müzakerelerin önündeki en büyük engel olarak gösteriliyor. Olası senaryolar arasında sınırlı hava operasyonları, siber saldırılar ve istihbarat destekli sabotajlar bulunuyor. Tam kapsamlı bir savaş ise hem ABD hem de İsrail için yüksek riskli bir seçenek olarak değerlendiriliyor.
Bağımsız değerlendirme
İsrail basınının iddiaları, bölgede artan gerilimin bir yansıması olarak okunmalı. Ancak askeri bir müdahalenin ciddiyeti ve zamanlaması konusunda resmi makamlardan yapılacak açıklamalar belirleyici olacak. Trump ve Netanyahu'nun görüşmelerine dair sızıntılar, kamuoyu önünde bir caydırıcılık mesajı olarak da yorumlanabilir. İran'ın nükleer programındaki ilerleme ve bölgesel vekil güçler üzerinden yürüttüğü mücadele, önümüzdeki dönemde diplomatik çözüm ihtimalini zayıflatıyor. Piyasalar ise her yeni açıklamayı ve istihbarat raporunu yakından izleyecek. Türkiye açısından bakıldığında, komşu bölgede istikrarsızlık, enerji güvenliği ve sığınmacı hareketleri gibi başlıklarda risk oluşturuyor. Ankara'nın denge politikası ve arabuluculuk çabaları, bu süreçte daha da önem kazanabilir.
