İsrail, 7 Ekim 2023'te Hamas'ın düzenlediği saldırıların yıl dönümü anma etkinlikleri gerekçesiyle işgal altındaki Batı Şeria ve Gazze Şeridi geçişlerini kapattı. Karar, bölgede hareketliliği tamamen durdururken, binlerce Filistinli işçi ve insani yardım taşıyan araçlar için ciddi sonuçlar doğuruyor. İsrail ordusu, kapatmanın 57 Ekim tarihleri arasında yürürlükte kalacağını duyurdu.
Kapatma Kararının Kapsamı ve Süresi
İsrail Savunma Bakanlığı'na bağlı COGAT (Koordinatörlük) birimi, Batı Şeria ile İsrail arasındaki tüm kontrol noktalarının ve Gazze sınır kapılarının (Kerem Şalom, Erez) 57 Ekim tarihleri arasında kapalı tutulacağını açıkladı. Bu tarihler, 7 Ekim 2023'ten bu yana geçen bir yıllık süredeki en geniş kapsamlı kapatma olarak kaydedildi. Karar, hem Filistinli işçilerin İsrail'e girişini hem de Gazze'ye insani yardım sevkiyatını durduruyor. İsrail makamları, kapatmanın "güvenlik gerekçeleriyle" alındığını ve istihbarat paylaşımına dayandığını belirtiyor.
Filistin Ekonomi Bakanlığı verilerine göre, Batı Şeria'daki 150 binden fazla Filistinli işçi, İsrail'deki inşaat, tarım ve hizmet sektörlerinde çalışarak günlük geçimini sağlıyor. Kapatma süresince bu işçilerin gelir kaybı, ailelerini doğrudan etkileyecek. Ayrıca Gazze'ye günlük ortalama 500 tır insani yardım malzemesi girişi de tamamen durduruldu.
Ekonomik ve İnsani Etkiler
Birleşmiş Milletler İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi (OCHA), kapatmanın Gazze'deki insani krizi derinleştireceği uyarısında bulundu. Bölgede zaten kısıtlı olan temel gıda, ilaç ve yakıt stoklarının bir hafta içinde tükenme riski bulunuyor. Dünya Gıda Programı (WFP), 2,3 milyonluk Gazze nüfusunun %80'inin uluslararası yardıma muhtaç olduğunu hatırlattı.
İsrail ekonomisi açısından da kapatmanın maliyeti yüksek. İsrail İşverenler Birliği, Filistinli işçilerin yokluğunda inşaat ve tarım sektörlerinde günlük 50 milyon şekel (yaklaşık 13,5 milyon dolar) kayıp öngörüyor. Son bir yılda artan güvenlik önlemleri nedeniyle İsrail'deki Filistinli işçi sayısı zaten %40 azalmıştı. Uzmanlar, bu tür kapatmaların İsrail'in ekonomik büyümesini olumsuz etkilediğini ve işgücü açığını derinleştirdiğini vurguluyor.
Bölgesel ticaret de durma noktasında. Batı Şeria'daki sanayi bölgeleri, İsrail limanlarına bağımlı olduğundan ihracat ve ithalat zincirleri kırılacak. Filistin Ticaret Odası, kapatmanın Filistin ekonomisine haftalık 200 milyon dolar kaybettireceğini tahmin ediyor.
Tarihsel Arka Plan ve Uluslararası Tepkiler
7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırılarında 1.200'den fazla İsrailli hayatını kaybetmiş, 250'den fazla kişi rehin alınmıştı. İsrail'in ardından başlattığı askeri operasyonlarda ise Gazze'de 40 binden fazla Filistinli yaşamını yitirdi. Her yıl 7 Ekim, İsrail'de anma günü olarak çeşitli etkinliklerle geçiyor; ancak bu yıl kapatma kararı, olağan anma programlarının ötesine geçerek bölgeyi tamamen izole etti.
Uluslararası toplumdan tepkiler gecikmedi. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Temsilcisi Josep Borrell, kapatmanın "orantısız ve cezalandırıcı" olduğunu söyledi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, kararı kınayarak "insani felakete yol açacağını" bildirdi. Mısır ve Katar, ateşkes müzakereleri için acil görüşmelere başladı. ABD yönetimi ise İsrail'e "insani yardımların engellenmemesi" çağrısı yaptı.
İnsan hakları örgütleri, kapatmanın uluslararası hukuka aykırı olduğunu savunuyor. Amnesty International, "toplu cezalandırma" niteliğindeki bu tür uygulamaların savaş suçu teşkil edebileceğini açıkladı. BM Genel Sekreteri António Guterres, taraflara "uluslararası insancıl hukuka saygı" çağrısını yineledi.
Gelecek Perspektifi
Kapatmanın 57 Ekim tarihleri arasında sürmesi planlanıyor; ancak güvenlik durumuna göre uzatılabileceği belirtiliyor. Bölgede tansiyonun yüksek olduğu bir dönemde, bu kararın Filistin ekonomisini daha da kırılgan hale getireceği ve radikal grupların propaganda malzemesi olabileceği değerlendiriliyor. Uzun vadede, kalıcı bir çözüm için taraflar arasında diyalog ve güven artırıcı adımlar şart. Ancak mevcut koşullarda, kapatma kararı ekonomik olduğu kadar siyasi ve insani bir krizi de derinleştiriyor.
