İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından hazırlanan "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025" araştırması yayımlandı. Listeye göre Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (TÜPRAŞ) 698,8 milyar TL'lik üretimden satışla birinci sırada yer aldı. Ford Otomotiv ve Star Rafineri ise sırasıyla ikinci ve üçüncü oldu. Araştırma, Türkiye ekonomisinin sanayi ayağındaki büyüme eğilimini ortaya koyarken, enerji ve otomotiv sektörlerinin ağırlığını koruduğunu gösteriyor.
İlk 10'da Değişen ve Değişmeyenler
İSO 500 listesinin ilk sıralarında geçen yıla göre büyük bir değişiklik yaşanmadı. TÜPRAŞ'ın ardından Ford Otomotiv 486,2 milyar TL, Star Rafineri ise 452,1 milyar TL'lik satışla ikinci ve üçüncü sıraları korudu. Dördüncü sırada ise Arçelik yer alırken, beşinci sıraya Oyak-Renault otomobil fabrikaları yükseldi. İlk 10'daki diğer şirketler arasında Enerjisa, İş Bankası iştirakleri, Tofaş, Petkim ve Şişecam bulunuyor. Dikkat çeken bir diğer nokta ise savunma sanayii şirketi ASELSAN'ın ilk 20'ye girmesi oldu. ASELSAN, geçen yıla göre 5 sıra yükselerek 18. sıraya yerleşti.
Sektörel Dağılım: Enerji ve Otomotiv Ağırlığını Koruyor
Araştırma raporuna göre, İSO 500 listesindeki şirketlerin sektörel dağılımında en büyük payı petrol ürünleri, kimya ve otomotiv sektörleri alıyor. Özellikle rafineri ve enerji şirketleri, yüksek üretim değerleriyle listede üst sıralarda yer alırken, otomotiv yan sanayi de gücünü koruyor. Tekstil ve gıda sektörlerinin temsilcileri ise liste içinde daha alt sıralarda yer alıyor. İSO verilerine göre, 2025 yılı itibarıyla 500 büyük sanayi kuruluşunun toplam üretimden satışları bir önceki yıla göre nominal olarak yüzde 25 artarken, enflasyon düzeltmesi sonrası reel büyüme yüzde 4,3 olarak gerçekleşti.
Kuruluşların Performansı ve Ekonomik Bağlam
Raporda, Türkiye ekonomisinin 2024 yılında yavaşlama sinyalleri vermesine rağmen sanayi sektörünün dirençli olduğu vurgulanıyor. Merkez Bankası'nın sıkı para politikası ve küresel talepteki zayıflamaya rağmen, İSO 500 şirketlerinin ihracat rakamları yüzde 6,2 artışla 120 milyar doları aştı. Özellikle otomotiv ve makine sektörlerinde ihracat artışı dikkat çekiyor. Ancak enerji maliyetlerindeki artış ve döviz kuru dalgalanmalarının şirket karlılıklarını baskıladığı belirtiliyor. İSO Başkanı, listenin açıklanması vesilesiyle yaptığı değerlendirmede, "Sanayicilerimiz zorlu şartlara rağmen üretimden vazgeçmedi. Yeşil dönüşüm ve dijitalleşme yatırımları hızlanarak devam etmeli" ifadelerini kullandı.
Sonuç olarak, İSO 500 araştırması, Türkiye'nin en büyük sanayi şirketlerinin stratejik önemini ve ekonominin bel kemiğini oluşturduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. TÜPRAŞ'ın liderliği, enerji bağımlılığı ve rafineri sektörünün kritik rolünü gösterirken, otomotiv firmalarının yüksek sıralamaları ihracat ve katma değer potansiyeline işaret ediyor. Önümüzdeki dönemde sürdürülebilirlik ve teknoloji odaklı yatırımların listedeki sıralamaları daha da değiştirmesi bekleniyor. Bu bağlamda, İSO 500 listesi sadece bir sıralama değil, aynı zamanda Türkiye sanayisinin nabzını tutan önemli bir gösterge olarak değerlendirilmelidir.
