İran'ın başkenti Tahran'da düzenlenen tatbikatlarda sivillere uzun namlulu silah kullanımının yanı sıra hava savunma ve çoklu roketatar sistemleri hakkında eğitim veriliyor. ABD ve İsrail'in saldırılarının ardından halkın savaşa gönüllü katılımını teşvik etmek amacıyla başlatılan "Can Feda" (Canını Feda Et) uygulamasına kayıtlar devam ediyor. Yetkililer, programın ülke çapında yaygınlaştırılacağını açıkladı.
"Can Feda" Nedir?
"Can Feda", İran'da son dönemde artan dış tehditlere karşı halkın direnişini örgütlemek için geliştirilen bir gönüllülük sistemi. Adı Farsça'da "canını vermeye hazır olmak" anlamına geliyor. Uygulama kapsamında gönüllüler, temel askeri eğitimden geçirilerek olası bir saldırı durumunda savunmaya katılabilecek. Eğitimler, Devrim Muhafızları ve düzenli ordu unsurları tarafından veriliyor. Katılımcılara önce silah güvenliği ve kullanımı öğretiliyor, ardından hava savunma sistemleri ve çoklu roketatarların temel prensipleri aktarılıyor.
Eğitimlerin İçeriği ve Kapsamı
Tahran'daki tatbikat alanında sivillere yönelik eğitimlerde ağırlıklı olarak AK-47 gibi uzun namlulu piyade tüfekleri, uçaksavar makineli tüfekler ve taşınabilir hava savunma füzeleri gösteriliyor. Ayrıca çoklu roketatar sistemlerinin (Katyuşa benzeri) basit kullanımı da öğretiliyor. Eğitmenler, katılımcılara teorik bilginin yanı sıra pratik atış deneyimi de sunuyor. Kadınların da yoğun ilgi gösterdiği programda, yaş sınırı 18 olarak belirlenmiş durumda. Kayıtlar, camiler, belediyeler ve yerel milis merkezleri üzerinden alınıyor.
Arka Plan: Artan Gerilim ve Saldırılar
Bu seferberliğin arkasında, son aylarda ABD ve İsrail'in İran'a yönelik artan askeri baskısı var. İsrail'in Suriye'deki İran destekli hedeflere düzenlediği operasyonlar ve ABD'nin bölgedeki askeri varlığını güçlendirmesi, Tahran yönetimini halkı topyekûn savunmaya hazırlamaya itti. İranlı yetkililer, olası bir saldırıda sivil halkın direniş göstermesinin caydırıcılık sağlayacağını savunuyor. Ancak uzmanlar, sivillerin modern savaş koşullarında etkili olamayacağını ve bu tür programların daha çok psikolojik bir mesaj olduğunu belirtiyor.
Uzman Görüşleri ve Uluslararası Tepkiler
Güvenlik analistleri, "Can Feda" benzeri uygulamaların İran'ın daha önceki savaşlarda (1980-88 İran-Irak Savaşı) kullandığı "Basij" milis modeline benzediğini hatırlatıyor. O dönemde yüz binlerce gönüllü cepheye gitmişti. Bugün ise teknolojik savaş koşulları nedeniyle bu yöntemin etkinliği tartışmalı. Batılı ülkelerden henüz resmi bir açıklama gelmedi; ancak insan hakları örgütleri, sivillerin silah altına alınmasının uluslararası hukuka aykırı olabileceği uyarısında bulunuyor.
İran İç Siyasetine Etkisi
Program, İran iç siyasetinde de yankı uyandırdı. Reformist çevreler, hükümetin ekonomik sorunları çözmek yerine halkı savaşa sürüklediğini savunuyor. Muhafazakâr kesim ise uygulamayı "ulusal birlik ve beraberlik" olarak nitelendiriyor. Önümüzdeki günlerde İran Meclisi'nde konuyla ilgili bir oturum yapılması bekleniyor.
Sonuç olarak, İran'ın sivillere yönelik silah eğitimi ve "Can Feda" seferberliği, bölgedeki gerilimin sivil alana taşındığını gösteriyor. Olası bir çatışmada halkın doğrudan hedef olma riski artarken, Tahran yönetiminin caydırıcılık hesapları uluslararası dengeleri daha da karmaşık hale getirebilir.
