İran'da yaklaşık üç ay süren yoğun internet kısıtlamalarının ardından erişimin kısmen yeniden sağlanması, VPN hizmetlerine olan talebi patlattı. Proton VPN, İran kaynaklı kayıtlarda yüzde 6.000 oranında artış bildirdi. Kullanıcılar, sansürü aşmak ve özgür iletişime erişmek için VPN'lere yönelirken, bu durum ülkedeki dijital direnişin yeni bir boyut kazandığını gösteriyor.
VPN kayıtlarında rekor artış
İsviçre merkezli Proton VPN, İran'da internetin kısmen açıldığı 2 Ekim 2022'den bu yana yeni kayıtlarda yüzde 6.000 artış yaşandığını duyurdu. Şirket, İran'dan gelen trafiğin normal seviyesinin 60 katına çıktığını belirtti. Bu artışın, kullanıcıların hükümetin uyguladığı filtreleme ve ablukayı aşma çabalarından kaynaklandığı ifade ediliyor. Proton VPN, ücretsiz hizmet sunan ender VPN sağlayıcılarından biri olarak İranlı kullanıcılar için kritik bir araç haline geldi.
İnternet kesintisinin arka planı
İran'da Eylül 2022'de Mahsa Amini'nin gözaltında ölümünün ardından başlayan protestolar, hükümetin interneti büyük ölçüde kısıtlamasına yol açtı. Instagram, WhatsApp gibi popüler platformlar erişime kapatılırken, internet bağlantısı ülke genelinde sık sık kesildi. Üç ay süren bu dijital abluka, halkın haberleşme ve örgütlenme kabiliyetini ciddi şekilde etkiledi. Ancak hükümetin kısmi açılım yapmasıyla birlikte VPN kullanımı hızla arttı. Uzmanlar, bu durumun internet sansürünün tamamen kalkması anlamına gelmediğini, hükümetin kontrolü tamamen kaybetmemek için adım adım hareket ettiğini belirtiyor.
İran hükümeti, internet kesintilerini 'güvenlik gerekçeleri'yle savunurken, uluslararası örgütler bunu ifade özgürlüğüne saldırı olarak nitelendiriyor. Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütü, İran'ı internet düşmanı ülkeler listesinde üst sıralarda konumlandırıyor. VPN kullanımı yasal olsa da yetkililer sık sık VPN protokollerini engellemeye çalışıyor. Ancak kullanıcılar alternatif yöntemlerle sansürü aşmaya devam ediyor.
Dijital direnişin sembolü
İran'da yaşananlar, dijital çağda sansür ile özgürlük arasındaki mücadelenin çarpıcı bir örneğini oluşturuyor. VPN'ler, yalnızca teknik birer araç olmanın ötesinde, ifade özgürlüğü ve bilgiye erişim hakkının sembolü haline geldi. İran halkının bu yöntemlerle gösterdiği direniş, otoriter rejimler altında yaşayan diğer toplumlar için de ilham kaynağı olabilir. Ancak kısmi internet açılımının kalıcı olup olmayacağı şimdilik belirsizliğini korurken, VPN servisleri İranlı kullanıcılar için dijital özgürlüklerin vazgeçilmez bir parçası olarak kalmaya devam ediyor.
