İran Ortak Askeri Komutanlığı tarafından yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın tanker trafiğine kapatılacağı duyuruldu. Karar, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu stratejik su yolunda büyük bir krize yol açabilir. Açıklamanın ardından ham petrol fiyatları yüzde 5'in üzerinde yükselirken, uluslararası piyasalarda tedirginlik hakim oldu. Uzmanlar, bu adımın İran'a yönelik yaptırımların artmasına ve bölgesel gerilimin tırmanmasına neden olabileceğini belirtiyor.
Kapatma kararının gerekçesi
İranlı yetkililer, Hürmüz Boğazı'nın tanker geçişlerine kapatılmasının, ülkeye yönelik ekonomik baskılara karşı bir misilleme olduğunu ifade etti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, 'Hürmüz Boğazı bizim ulusal çıkarlarımızın bir parçasıdır. Düşmanca eylemlere karşı egemenliğimizi koruma hakkımız var' dedi. Uygulamanın ne zaman başlayacağı ve ne kadar süreceği ise henüz netlik kazanmadı. Petrol piyasası analistleri, böyle bir kapatmanın kısa sürede küresel petrol arzında ciddi daralmaya yol açacağı ve fiyatları varil başına 120 doların üzerine taşıyabileceği uyarısında bulundu.
Küresel etkiler ve alternatif yollar
Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, başta Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri olmak üzere bölge ülkelerinin ihracatını sekteye uğratacak. Alternatif olarak, Suudi Arabistan ve BAE'nin kıyılarındaki boru hatları ve limanlar devreye alınabilir, ancak bu güzergahlar yeterli kapasiteye sahip değil. ABD, geçmişte Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlamak için askeri varlık bulundurmuş, ancak son dönemde bölgeden çekilmişti. Şimdilik ABD ve müttefiklerinin nasıl bir yanıt vereceği belirsiz. Küresel petrol rezervlerinin sınırlı olması ve talebin artması, fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmaya devam ediyor. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerin akaryakıt fiyatları ve enflasyon üzerinde ciddi etkiler bekleniyor.
Jeopolitik gerilimlerin tırmanması, İran'ın nükleer programıyla ilgili müzakereleri de olumsuz etkileyebilir. Bölge ülkeleri ve uluslararası toplum, diyaloğa çağrı yaparken, İran'ın bu hamlesi bir savaş nedeni olarak değerlendiriliyor. Ekonomik yaptırımlarla boğuşan İran'ın bu adımı, kendi çıkarlarına da zarar verebilir; zira boğazdan yapılan gemi geçişleri İran için önemli bir gelir kaynağı. Uzmanlar, kapatma kararının büyük olasılıkla kısa süreli ve sembolik olacağını, ancak etkilerinin uzun vadeli olabileceğini belirtiyor.
