İran Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Ali Abdullahi, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğine ilişkin yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump'ın boğazın açık olduğu yönündeki iddiasını reddetti. Abdullahi, "ABD Başkanının basın ve propaganda yoluyla dile getirdiği Hürmüz Boğazı'nın açık olduğu yönündeki iddiasının aksine bu stratejik su yolu tamamen kapalıdır ve İran'ın kontrolü altındadır" dedi. Bu açıklama, bölgede artan gerilimin son halkası olarak değerlendiriliyor.
Hürmüz Boğazı'nda gerilim tırmanıyor
İran Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Ali Abdullahi'nin açıklaması, ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden karşılıklı suçlamaların son örneği. Abdullahi, düzenlediği basın toplantısında, Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından tamamen kapatıldığını ve hiçbir geminin geçişine izin verilmediğini öne sürdü. Ancak uluslararası denizcilik kuruluşları ve enerji piyasaları, boğazdan petrol ve doğalgaz taşımacılığının büyük ölçüde devam ettiğini gösteren veriler sunuyor. Abdullahi'nin bu çıkışı, son haftalarda bölgede artan askeri hareketlilik ve karşılıklı tehditlerin ardından geldi.
ABD Başkanı Donald Trump ise daha önce yaptığı açıklamalarda Hürmüz Boğazı'nın açık olduğunu ve İran'ın bu su yolunu kapatma girişiminin kabul edilemez olduğunu belirtmişti. Trump, "İran, Hürmüz Boğazı'nı kapatmaya kalkarsa bunun bedelini ağır öder" ifadelerini kullanmıştı. İran tarafı ise bu tehditleri propaganda olarak nitelendiriyor.
Stratejik su yolu ve küresel ekonomi
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir deniz yolu. Basra Körfezi'ndeki petrol ve doğalgazın küresel pazarlara ulaşması için ana kapı konumunda. Boğazın kapanması veya ciddi şekilde aksaması, başta Asya ve Avrupa olmak üzere dünya genelinde enerji fiyatlarında ani yükselişlere yol açabilir. Son dönemde yaşanan gerilim, petrol fiyatlarında dalgalanmalara neden oldu. Uzmanlar, Abdullahi'nin açıklamalarının daha çok iç kamuoyuna yönelik bir mesaj olduğunu ve fiili durumu yansıtmadığını değerlendiriyor. Zira boğazdan ticari gemilerin geçişi fiilen sürüyor.
İran'ın bu tür açıklamaları, ABD'nin yaptırımlarına karşı bir koz olarak kullandığı biliniyor. Daha önce de zaman zaman boğazı kapatma tehdidinde bulunan İran, bu söylemiyle Batılı ülkelere gözdağı vermeyi amaçlıyor. Ancak fiiliyatta böyle bir adımın İran'ın kendi ekonomisine de büyük zarar vereceği ve uluslararası toplumun sert tepkisiyle karşılaşacağı öngörülüyor.
Uluslararası tepkiler ve olası sonuçlar
Abdullahi'nin açıklamalarına henüz resmi bir ABD yanıtı gelmedi. Ancak Beyaz Saray'dan yapılan gayri resmi açıklamalarda, İran'ın bu tür beyanlarının ciddiye alınmadığı ve boğazın açık olduğu vurgulandı. Bölgedeki diğer ülkeler ve uluslararası kuruluşlar ise deniz trafiğinin güvenliği konusunda endişelerini dile getiriyor. Hürmüz Boğazı'ndaki istikrarsızlık, enerji piyasaları kadar küresel tedarik zincirleri için de risk oluşturuyor.
Sonuç olarak, Tümgeneral Ali Abdullahi'nin açıklaması, İran'ın bölgesel güç gösterisi ve ABD'ye meydan okuma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Ancak boğazın gerçekten kapalı olup olmadığına dair bağımsız doğrulama bulunmuyor. Uluslararası gözlemciler, ticari gemi hareketlerinin devam ettiğini ve İran'ın bu söyleminin daha çok siyasi bir mesaj olduğunu belirtiyor. Önümüzdeki günlerde ABD ve İran arasındaki karşılıklı açıklamaların artması bekleniyor.
