İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, başkent Tahran'daki Merkez Bankası konferans salonunda düzenlenen 33'üncü Para ve Kambiyo Politikaları Konferansı'nda yaptığı konuşmada, Katar'da bloke edilen 6 milyar doların önümüzdeki günlerde İran'a iade edileceğini duyurdu. Bu fonlar, ABD ile geçen yıl varılan bir anlaşma kapsamında Güney Kore'deki İran varlıklarının Katar'a transfer edilmesiyle oluşmuştu. Pezeşkiyan, fonların insani amaçlar için kullanılacağını vurguladı.
Anlaşmanın Arka Planı ve Süreç
ABD ve İran arasında Ağustos 2023'te varılan anlaşma, Güney Kore'de dondurulan 6 milyar dolarlık İran varlığının serbest bırakılmasını öngörüyordu. Anlaşma kapsamında, bu fonlar Katar'a transfer edildi ve İran'ın insani ihtiyaçları (gıda, ilaç, tarım ürünleri) için kullanılmak üzere bloke edildi. Ancak Ekim 2023'te İsrail-Hamas çatışmasının ardından ABD ile İran arasındaki gerilim tırmanınca, ABD fonların serbest bırakılmasını askıya almıştı. Pezeşkiyan'ın açıklaması, bu sürecin yeniden başladığına işaret ediyor.
Ekonomik ve Siyasi Etkiler
İran ekonomisi, uzun süredir ABD yaptırımları nedeniyle zor günler geçiriyor. Enflasyon ve döviz kuru baskısı altındaki ülkede, 6 milyar doların iadesi kısa vadede önemli bir rahatlama sağlayabilir. Söz konusu fonlar, temel ihtiyaç maddelerinin ithalatında kullanılacak. Pezeşkiyan, konuşmasında "Bu para İran halkının hakkıdır ve tamamen insani amaçlar için harcanacaktır" ifadelerini kullandı.
Öte yandan, bu gelişme ABD-İran ilişkilerinde bir yumuşama sinyali olarak yorumlanıyor. Ancak analistler, bunun iki ülke arasındaki temel anlaşmazlıkları (nükleer program, bölgesel nüfuz mücadelesi) çözmediğine dikkat çekiyor. Pezeşkiyan'ın göreve gelmesiyle birlikte İran'ın dış politikasında daha ılımlı bir çizgi izlenmeye başlandığı belirtiliyor.
Bağımsız Değerlendirme
Bu gelişme, İran'ın bloke varlıklarını kurtarma çabalarının somut bir meyvesi olarak öne çıkıyor. Ancak ABD ile ilişkilerdeki kalıcı iyileşme için nükleer müzakerelerin yeniden başlaması ve yaptırımların kaldırılması gerekiyor. Bu fon transferi, her ne kadar İran ekonomisine nefes aldırsa da, yapısal sorunların çözümü için yeterli değil. Pezeşkiyan yönetiminin uluslararası toplumla diyaloğu sürdürme kararlılığı, önümüzdeki dönemde daha kapsamlı adımların habercisi olabilir.
