İran ile ABD arasında yürütülen diplomasi trafiğinde kritik saatler yaşanıyor. Son dakika gelişmesine göre, ABD’ye ait dört adet C-17 tipi askeri nakliye uçağının Avrupa’ya doğru hareket ettiği bildirildi. Aynı anda ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in, İran ile ateşkes anlaşması müzakerelerini tamamlamak üzere Cenevre’ye gittiği öne sürüldü. Öte yandan ABD’nin, Hürmüz Boğazı civarında İran’a ait insansız hava araçlarını (İHA) vurduğu iddia ediliyor.
JD Vance’in Avrupa ziyareti ve 3 başlıkta uzlaşma iddiası
Diplomatik kaynaklara dayandırılan haberlere göre, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile yürütülen ateşkes müzakerelerinde son aşamaya gelindiğini duyurmak üzere İsviçre’nin Cenevre kentine hareket etti. Görüşmelerde üç ana başlıkta uzlaşma sağlandığı iddia ediliyor: nükleer programın denetlenmesi, bölgesel askeri faaliyetlerin sınırlandırılması ve yaptırımların kademeli olarak kaldırılması. Vance’in, Avrupalı müttefiklerle de istişarelerde bulunacağı belirtiliyor.
ABD’den İran İHA’larına müdahale
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı’nda seyreden ABD savaş gemilerine yönelik bir tehdit oluşturduğu gerekçesiyle İran’a ait iki adet insansız hava aracının düşürüldüğü ifade edildi. İran tarafı ise henüz resmi bir açıklama yapmazken, devlet medyası olayı “provokasyon” olarak nitelendirdi. Bölgedeki gerilimin tırmanmaması için tarafların temkinli davrandığı gözleniyor.
Arka plan ve bağlam
İran ile ABD arasında son haftalarda artan gerginlik, İsrail’in İran’a yönelik olası bir saldırı hazırlığı yaptığı iddialarıyla daha da karmaşık bir hal almıştı. ABD’nin bölgeye ek askeri sevkiyat yapması, Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz’de ticari gemilere saldırıları ve İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırması, krizi derinleştiren faktörler arasında yer alıyor. C-17 uçaklarının Avrupa’ya gitmesi, olası bir askeri harekat öncesi lojistik hazırlık olarak yorumlanırken, Vance’in diplomatik girişimi ise ateşkes umudunu canlı tutuyor.
Son gelişmeler, Ortadoğu’daki dengeleri yeniden şekillendirebilecek nitelikte. ABD’nin hem askeri hem diplomatik adımları aynı anda atması, iki ülke arasındaki ilişkilerin kırılgan bir noktada olduğunu gösteriyor. Bölge ülkeleri ve Avrupa Birliği, taraflara itidal çağrısı yaparken, önümüzdeki günlerde yapılacak açıklamalar merakla bekleniyor.
