Irak Başbakanı Ali Faleh ez-Zeydi, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı General Charles Brad Cooper ile gerçekleştirdiği görüşmede, Uluslararası Koalisyon'un Irak'taki askeri misyonunun sona erdirilmesi için 30 Eylül'ün kesin ve nihai tarih olduğunu duyurdu. Zeydi, 1 Ekim itibarıyla Irak topraklarında hiçbir yabancı askerin kalmayacağını vurguladı. Bu açıklama, Irak hükümetinin koalisyon güçlerinin varlığına yönelik uzun süredir devam eden tartışmaların ardından geldi.
Görüşmenin Detayları
Başbakanlık ofisinden yapılan yazılı açıklamaya göre, Zeydi ile CENTCOM Komutanı Cooper arasındaki görüşmede, Irak güvenlik güçlerinin artan kapasitesi ve terörle mücadeledeki başarıları ele alındı. Taraflar, koalisyon güçlerinin çekilme sürecinin koordineli bir şekilde yürütülmesi ve Irak ordusunun güvenlik sorumluluklarını tamamen üstlenebilmesi için gerekli eğitim ve teçhizat desteğinin devam etmesi konusunda mutabık kaldı. Zeydi, Irak'ın egemenliğinin tam tesisi için bu adımın zorunlu olduğunu belirterek, "Irak güvenlik güçlerimiz artık kendi topraklarını koruma kapasitesine sahiptir. Bu nedenle koalisyon güçlerinin varlığına son veriyoruz" ifadelerini kullandı.
Çekilme Süreci ve Yasal Çerçeve
Koalisyon güçlerinin çekilmesi, Irak Bakanlar Kurulu'nun daha önce aldığı karar ve Parlamento'nun onayına dayanıyor. Irak hükümeti, Ocak 2024'te başlattığı müzakerelerle koalisyon güçlerinin görev süresini kademeli olarak azaltmış, askeri üslerin devri ve personel tahliyesi planlarını hazırlamıştı. Çekilme süreci, hava sahasının kontrolü ve istihbarat paylaşımı gibi konuları da kapsıyor. Zeydi, sürecin planlandığı gibi ilerlediğini ve 30 Eylül'ün kesin tarih olduğunu belirterek, olası bir gecikmenin söz konusu olmadığını vurguladı.
Uluslararası Koalisyon'un Tarihçesi
Irak'taki Uluslararası Koalisyon, 2014 yılında DEAŞ'ın (IŞİD) Musul ve çevresini ele geçirmesinin ardından ABD öncülüğünde kurulmuştu. Koalisyon güçleri, Irak ordusuna hava desteği, eğitim ve istihbarat alanlarında yardım sağlamış, 2017'deki Musul'un kurtarılması dahil olmak üzere birçok operasyona katılmıştı. DEAŞ'ın toprak kaybetmesiyle birlikte koalisyon güçlerinin varlığı tartışma konusu olmuş, özellikle İran destekli Iraklı gruplar, yabancı askerlerin ülkeden çıkmasını sık sık talep etmişti. Ayrıca, bu gruplar dönem dönem ABD askerlerinin bulunduğu üslere roketli saldırılar düzenleyerek gerilimi artırmıştı.
Irak'ın Güvenlik Durumu
Irak, DEAŞ'ın büyük ölçüde etkisiz hale getirilmesine rağmen, uyuyan hücreler ve artan çete faaliyetleri nedeniyle hala güvenlik riskleriyle karşı karşıya. Ancak Irak hükümeti, güvenlik güçlerinin bu tehditlerle başa çıkabilecek donanıma ulaştığını savunuyor. Zeydi, "Güvenlik güçlerimiz, ülkenin dört bir yanında istikrarı sağlama kapasitesine sahiptir. Koalisyon güçlerinin ayrılması, Irak'ın egemenliğinin pekiştirilmesi anlamına geliyor" dedi.
İran ve Bölgesel Etkiler
Koalisyon güçlerinin çekilmesi, bölgesel dengeler üzerinde önemli etkiler doğuracak. İran, Irak'ta nüfuz sahibi olmayı sürdürürken, ABD karşıtı grupların zaferi olarak görülebilecek bu gelişme, İran'ın Irak üzerindeki etkisini daha da artırabilir. Öte yandan, ABD yönetimi, Irak'tan tamamen çekilmenin, DEAŞ'ın yeniden canlanmasına zemin hazırlayabileceği endişesini taşıyor. Ancak Bağdat yönetimi, güvenlik ikili işbirliği anlaşmaları çerçevesinde eğitim ve danışmanlık desteğinin süreceğini belirtiyor.
Bu gelişme, Irak siyasetinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Zeydi hükümeti, ülkenin bağımsızlığını ve egemenliğini koruma söylemiyle öne çıkarken, koalisyon güçlerinin çekilmesi, iç politikada da hükümetin elini güçlendiriyor. Ancak uzmanlar, ülkedeki kırılgan güvenlik ortamı göz önüne alındığında, bu kararın uzun vadeli sonuçlarının dikkatle izlenmesi gerektiğini belirtiyor. Önümüzdeki süreçte Irak güvenlik güçlerinin sahada ne kadar etkili olacağı, ülkenin geleceği açısından hayati önem taşıyor.
