Türkiye'nin de aralarında bulunduğu sekiz ülke, İngiltere'nin İsrail'e yönelik yaptırım kararını destekleyen ortak bir bildiri yayımladı. Bildiri, İsrail'in Batı Şeria'da 747 yeni konut inşası için komite toplamasının ardından geldi. Ortak açıklamada, Tel Aviv'in uluslararası hukuku hiçe sayan yerleşim politikalarına karşı somut adımlar atılması gerektiği vurgulandı.
İngiltere'nin Yaptırım Kararı ve Ortak Bildiri
İngiltere, geçtiğimiz günlerde İsrail'in Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşim faaliyetlerine doğrudan müdahil olan bazı kurum ve kişilere yönelik yaptırım kararı almıştı. Bu karar, İsrail hükümeti tarafından sert bir şekilde eleştirilirken, Türkiye, Fransa, Almanya, İtalya, İspanya, Belçika, Hollanda ve İrlanda'dan oluşan sekiz ülke ortak bir açıklama yaparak İngiltere'yi desteklediklerini duyurdu. Ortak bildiride, "İsrail'in yerleşim birimlerini genişletme politikası, iki devletli çözüm vizyonunu ve bölgede kalıcı barış ihtimalini ciddi şekilde tehdit etmektedir" ifadelerine yer verildi.
Bildiride ayrıca, tüm ülkelerin uluslararası hukuk çerçevesinde İsrail'e karşı benzer adımlar atması çağrısı yapıldı. Sekiz ülkenin ortak metni, İngiltere'nin kararının ardından yayımlanan ilk çok taraflı destek açıklaması olması bakımından önem taşıyor. İsrail Dışişleri Bakanlığı ise açıklamayı "gerçeklerden kopuk ve taraflı" olarak nitelendirdi.
Batı Şeria'daki Yeni Konut İnşası ve Uluslararası Tepkiler
İsrail'in Batı Şeria'da 747 yeni konut inşası için topladığı komite, uluslararası alanda geniş yankı uyandırdı. Filistin yönetimi, bu adımın "savaş suçu" teşkil ettiğini belirterek Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırdı. Avrupa Birliği de konuyla ilgili bir açıklama yaparak endişelerini dile getirdi ve İsrail'e yerleşim faaliyetlerini durdurma çağrısında bulundu.
Uluslararası Kriz Grubu'nun Orta Doğu uzmanlarından Sarah Y. Elbaz, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "İsrail'in bu hamlesi, hem bölgesel istikrarı hem de uluslararası hukukun temel prensiplerini hiçe sayan bir adımdır. İngiltere'nin yaptırım kararı ve ardından gelen sekiz ülkenin ortak açıklaması, Batı'nın İsrail'e karşı tutumunda bir kırılma noktası olabilir" dedi. Elbaz, ancak bu tür açıklamaların somut yaptırımlarla desteklenmediği sürece caydırıcılığının sınırlı kalacağını da sözlerine ekledi.
Yaptırımların Kapsamı ve Olası Etkileri
İngiltere'nin yaptırım listesinde, Batı Şeria'daki yerleşim inşaatlarında doğrudan rol alan iki inşaat şirketi ve üç İsrailli iş insanı bulunuyor. Yaptırımlar, bu kişi ve kurumların İngiltere'deki mal varlıklarının dondurulmasını ve ülkeye giriş yasağını kapsıyor. Karar, İsrail ekonomisi üzerinde doğrudan büyük bir etki yaratmasa da, sembolik olarak Batı'nın İsrail'e yönelik geleneksel destek çizgisinde önemli bir sapmayı işaret ediyor.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "İsrail'in uluslararası hukuku ve BM kararlarını yok sayan yerleşim politikalarına karşı atılan bu adımı memnuniyetle karşılıyoruz. Türkiye olarak, Filistin halkının haklı davasında yanlarında olmaya devam edeceğiz" denildi. Bakanlık, benzer yaptırımların diğer ülkeler tarafından da uygulanması gerektiğini vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Ortak bildiriye katılan ülkeler arasında yer alan Fransa ve Almanya'nın, İsrail ile olan ekonomik ve askeri ilişkilerini gözden geçirebileceği yönünde sinyaller geliyor. Ancak ABD yönetiminden henüz konuya ilişkin resmi bir açıklama gelmedi. ABD'nin tutumu, İsrail üzerindeki uluslararası baskının ne kadar etkili olacağı açısından belirleyici olacak.
Öte yandan, Filistin yönetimi, İngiltere'nin kararını memnuniyetle karşıladığını duyurdu ve diğer ülkelere de benzer adımlar atma çağrısı yaptı. Filistin Dışişleri Bakanı Riyad el-Maliki, yaptığı yazılı açıklamada, "Bu karar, uluslararası toplumun İsrail'in yasa dışı eylemlerine karşı sessiz kalmayacağını göstermesi açısından tarihi bir adımdır" ifadelerini kullandı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise kabine toplantısında yaptığı konuşmada, "Hiçbir dış baskı, Yahudi halkının atalarının topraklarındaki egemenlik hakkını elimizden alamaz. Yerleşim inşaatları devam edecek" dedi. Netanyahu, İngiltere'nin kararını "utanç verici" olarak nitelendirdi ve karşı adımlar atacaklarını belirtti.
Değerlendirme
İngiltere'nin İsrail'e yönelik yaptırım kararı ve ardından sekiz ülkenin ortak açıklaması, Batı'nın İsrail politikasında bir dönüm noktası olma potansiyeli taşıyor. Ancak bu tür adımların caydırıcılığı, somut yaptırımların genişletilmesine ve özellikle ABD'nin tutumuna bağlı görünüyor. Bölgede kalıcı barış için iki devletli çözümün canlandırılması gerektiği yönündeki uluslararası çağrılar artarken, İsrail'in yerleşim politikalarındaki ısrarı, uluslararası toplumla daha derin bir kopuşa yol açabilir. Önümüzdeki günlerde benzer yaptırımların başka ülkelerden gelip gelmeyeceği, meselenin seyrini belirleyecek.
