Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, küresel ekonominin İran savaşıyla tetiklenen enerji şokunu beklenenden daha iyi atlattığını, ancak yükselen tahvil faizleri ve durma noktasına gelen dezenflasyon sürecinin mali dengeleri zorladığını belirtti. Georgieva, açıklamalarını IMF'nin Washington'daki merkezinde düzenlenen basın toplantısında yaptı.
Enerji Şoku ve Büyüme Beklentileri
Georgieva, İran savaşının petrol ve doğal gaz fiyatlarında yarattığı dalgalanmanın başlangıçta ciddi bir stagflasyon riski oluşturduğunu hatırlattı. Ancak küresel ekonominin bu şoku, 1970'lerdeki petrol krizlerine kıyasla çok daha sınırlı bir hasarla atlattığını vurguladı. Bunun arkasında yatan temel nedenler arasında enerji arzının çeşitlenmesi, yenilenebilir enerjiye geçişin hız kazanması ve büyük ekonomilerin petrol stoklarını stratejik olarak kullanması yer alıyor. Georgieva, “Küresel ekonomi, enerji şokuna karşı direnç gösterdi. Ancak bu, risklerin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor” dedi. IMF'nin son Dünya Ekonomik Görünüm raporuna göre, küresel büyümenin 2025 yılında yüzde 3,2 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Bu oran, pandemi öncesi on yıllık ortalamanın altında olsa da, enerji krizi senaryolarında öngörülen yüzde 2'nin üzerinde seyrediyor.
Tahvil Faizleri ve Dezenflasyon Süreci
IMF Başkanı, özellikle ABD ve Avrupa'da tahvil faizlerinin son aylarda hızla yükselmesinin kamu borçlanma maliyetlerini artırdığını belirtti. ABD 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,5'in üzerine çıkmış durumda. Bu durum, borçlu ülkelerin bütçe açıklarını finanse etmesini zorlaştırıyor. Ayrıca, dezenflasyon sürecinin yavaşlaması da merkez bankalarının faiz indirim takvimini belirsizleştiriyor. Georgieva, “Enflasyon düşüyor ancak hâlâ hedeflerin üzerinde. Hizmet enflasyonu ve ücret artışları dirençli. Bu da para politikasının temkinli olmasını gerektiriyor” ifadelerini kullandı. Gelişmekte olan ülkeler için ise tablo daha karamsar. Yüksek borç seviyeleri ve sıkı finansal koşullar, bu ülkelerin yeşil dönüşüm ve altyapı yatırımlarını finanse etmesini engelliyor. IMF, düşük gelirli ülkelerin borç yükünün 2025'te rekor seviyeye ulaşabileceği uyarısında bulunuyor.
Mali Dengeler ve Politika Önerileri
Georgieva, hükümetlere mali disiplini korumaları ve borç sürdürülebilirliğini sağlamaları çağrısında bulundu. Vergi tabanının genişletilmesi, kayıt dışı ekonominin azaltılması ve kamu harcamalarının verimli kullanılması gerektiğini söyledi. Ayrıca, yapay zeka ve dijitalleşmenin verimlilik artışı sağlayabileceğini ancak iş gücü piyasalarında dönüşüm yaratacağını ekledi. IMF, ülkelerin yeşil enerji yatırımlarını hızlandırması gerektiğini, aksi halde gelecekteki enerji şoklarına karşı kırılganlığın süreceğini vurguluyor. Georgieva, “Bu kriz bize enerji güvenliğinin ve çeşitliliğinin ne kadar önemli olduğunu gösterdi. Yenilenebilir enerji sadece çevresel değil, aynı zamanda ekonomik bir zorunluluk” dedi. Türkiye gibi enerji ithalatına bağımlı ülkeler için ise IMF, enerji verimliliği ve yerli kaynak kullanımının artırılmasını öneriyor. Türkiye'nin cari açığı üzerinde enerji fiyatlarının etkisi göz önüne alındığında, bu öneriler kritik önem taşıyor.
Küresel İşbirliği ve Gelecek Perspektifi
Georgieva, küresel ekonomik dayanıklılığın artırılması için uluslararası işbirliğinin şart olduğunu belirtti. Ticaret kısıtlamaları ve jeopolitik gerilimlerin büyümeyi tehdit ettiğini, ancak çok taraflı kurumların bu süreçte dengeleyici rol oynayabileceğini söyledi. IMF'nin 2025 yılı için öngördüğü riskler arasında jeopolitik şoklar, finansal piyasa dalgalanmaları ve iklim değişikliğinin yarattığı arz şokları bulunuyor. Georgieva, “Küresel ekonomi kırılgan bir dengede. Doğru politikalarla bu dengeyi güçlendirebiliriz. Ancak korumacılık ve izolasyonculuk yanlış yanıt olur” diye konuştu. Sonuç olarak, IMF'nin mesajı net: Enerji şoku atlatıldı ancak mali kırılganlıklar ve yavaş dezenflasyon, önümüzdeki dönemde temkinli olmayı gerektiriyor. Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomiler için ise yapısal reformlar ve enerji dönüşümü, dış şoklara karşı dayanıklılığı artıracak en önemli araçlar olarak öne çıkıyor.
