TBMM'de görüşmeleri süren torba kanun teklifiyle Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) yapılan devlet katkısı uygulaması kaldırılıyor. SGK'nın ortaya çıkan nakit açığı, kamu maliyesinde 'açık finansmanı' olarak adlandırılan bir yöntemle karşılanacak. CHP, düzenlemenin emekli maaşları ve sağlık harcamaları üzerinde baskı oluşturacağını, asıl hedefin bütçe açığını düşürmek olduğunu belirtiyor.
Torba teklifle gelen değişiklik
İktidar partisi tarafından hazırlanan ve Meclis Genel Kurulu'nda görüşülmeye başlanan torba kanun teklifi, SGK'ya yapılan devlet katkısını yeniden düzenliyor. Mevcut uygulamada, SGK'nın prim gelirlerine belli bir oranda devlet katkısı sağlanırken, yeni düzenlemeyle bu katkıya son verilmesi planlanıyor. Bunun yerine, SGK'nın nakit açığı Hazine tarafından 'açık finansmanı' yöntemiyle karşılanacak. Bu yöntemde, SGK'nın gelir gider dengesi sağlanana kadar Hazine'den transfer yapılması öngörülüyor.
CHP'den sert tepki
CHP Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır, düzenlemenin emeklileri ve sağlık hizmeti kullanıcılarını doğrudan etkileyeceğini söyledi. Başarır, 'Bu düzenleme ile emekli aylıkları ve sağlık harcamaları baskılanarak bütçe açığının düşürülmesi hedefleniyor. SGK'nın açığını kapatmak için başka bir fon veya kaynak yaratılmıyor, sadece hesaplar arası para aktarımı yapılıyor. Bu, uzun vadede SGK'nın mali sürdürülebilirliğini tehdit ediyor' dedi.
Açık finansmanı nedir?
Açık finansmanı, bir kurumun gelirleri giderlerini karşılayamadığında ortaya çıkan açığın, başka bir kamu kaynağından transfer edilerek kapatılması anlamına geliyor. Bu yöntem, bütçe dengesi üzerinde geçici bir rahatlama sağlasa da, uzmanlara göre yapısal bir çözüm sunmuyor. Ekonomistler, SGK'ya yapılan devlet katkısının kaldırılmasının, prim gelirlerindeki artışı teşvik etmekten ziyade doğrudan bütçe açığını hedeflediğini belirtiyor.
Bütçe açığı tartışmaları
Hükümet, 2025 yılı bütçe açığını milli gelirin yüzde 3'üne çekmeyi hedefliyor. Ancak deprem harcamaları, artan savunma giderleri ve sosyal transferler nedeniyle bütçe üzerindeki baskı büyüyor. SGK üzerinden yapılacak bu düzenleme, bütçe açığını bir miktar azaltsa da, emekli aylıklarının erimesi ve sağlık hizmetlerinde kalite düşüşü gibi yan etkileri beraberinde getirebilir.
Değerlendirme
SGK katkısının kaldırılması, kısa vadede bütçe istatistiklerini iyileştirebilir. Ancak bu düzenleme, sosyal güvenlik sisteminin temel sorunlarına -kayıt dışı istihdam, düşük prim toplama oranları, erken emeklilik gibi- çözüm üretmiyor. Uzun vadede, açık finansmanı yöntemiyle yönetilen bir SGK'nın sürdürülebilirliği tartışmalıdır. Siyasi partilerin bu konuda derin görüş ayrılıkları yaşaması beklenirken, yasanın bu hafta içinde tamamlanması öngörülüyor.
