Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği (EYMSİB) Başkanı Cengiz Balık, Gümüldür'de gerçekleştirilen satsuma hasadı değerlendirme toplantısında, Macaristan'ın geçiş belgesi kotası uygulaması ve Karadeniz'deki güvenlik sorunları nedeniyle aksayan Ro-Ro taşımacılığının Türkiye'nin yaş meyve sebze ihracatını ciddi şekilde tehdit ettiğini söyledi. Balık, özellikle satsuma mandalinası ihracatında yaşanan lojistik sıkıntıların üretici ve ihracatçıyı zor durumda bıraktığını vurguladı. Toplantıda, sektörün karşı karşıya olduğu yapısal sorunlar ve çözüm önerileri masaya yatırıldı.
Macaristan kotası ihracatçıyı zorluyor
Cengiz Balık, Macaristan'ın Türk ihracatçılara yönelik geçiş belgesi kotası uygulamasının sektörde belirsizlik yarattığını belirtti. Balık, "Macaristan'ın geçiş belgesi kotası, ihracatçılarımızın AB pazarına erişimini kısıtlıyor. Bu kota nedeniyle ürünlerimiz zamanında sevk edilemiyor, özellikle taze meyve sebze gibi çabuk bozulan ürünlerde büyük kayıplar yaşanıyor" dedi. Kotanın kaldırılması veya artırılması için diplomatik girişimlerin sürdüğünü ifade eden Balık, sorunun çözülmemesi halinde alternatif pazarlara yönelmenin kaçınılmaz olacağını söyledi. Satsuma mandalinasının ihracatında Macaristan'ın önemli bir geçiş güzergahı olduğunu hatırlatan Balık, bu ülkedeki kota engelinin doğrudan rekabet gücünü düşürdüğünü ekledi.
Geçiş belgesi kotasının yanı sıra, Karadeniz'de yaşanan güvenlik sorunları da Ro-Ro taşımacılığını olumsuz etkiliyor. Balık, "Karadeniz'deki gerginlik nedeniyle bazı Ro-Ro hatlarında aksamalar yaşanıyor. Bu da ihracat yüklerinin gecikmesine ve maliyetlerin artmasına yol açıyor. Alternatif güzergahlar daha uzun ve pahalı, bu da ürünlerimizin rekabetçiliğini zedeliyor" diye konuştu. Ro-Ro seferlerindeki aksamaların özellikle Rusya ve Ukrayna gibi önemli pazarlara yönelik ihracatta sorun oluşturduğunu belirten Balık, sektörün lojistik çeşitlendirmeye ihtiyaç duyduğunu vurguladı.
Üretici ve ihracatçı üzerindeki etkiler
Gümüldür'deki satsuma hasadında üreticilerin rekolte ve fiyat beklentileri de ele alındı. Balık, bu yıl satsuma üretiminde verimli bir sezon geçirildiğini ancak ihracat kanallarındaki tıkanıklığın iç piyasada arz fazlası baskısı oluşturabileceğini söyledi. "Üreticimiz emeğinin karşılığını almak istiyor. Ancak ihracat yolları tıkandığında ürün elde kalıyor, fiyatlar düşüyor. Bu da üreticinin sürdürülebilirliğini tehdit ediyor" dedi. İhracatçıların da navlun ve belge maliyetlerindeki artışla boğuştuğunu ifade eden Balık, çözüm için devlet kurumlarıyla koordinasyon halinde olduklarını belirtti.
Balık, yaş meyve sebze ihracatının Türkiye'nin tarımsal dış ticaretinde önemli bir yere sahip olduğunu hatırlatarak, sektörün sorunlarına kalıcı çözümler bulunması gerektiğini söyledi. Macaristan kotasının kaldırılması için Ticaret Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı nezdinde girişimlerin sürdüğünü aktaran Balık, Karadeniz'deki Ro-Ro sorunu için de alternatif deniz yolları ve limanların devreye alınması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, ihracatçıların farklı pazarlara yönelmesi için pazarlama ve tanıtım faaliyetlerinin artırılması gerektiğini dile getirdi.
Arka plan: satsuma ihracatında lojistik darboğaz
Türkiye, dünyanın önde gelen satsuma mandalinası üreticileri arasında yer alıyor. Ege bölgesi, özellikle İzmir'in Gümüldür ilçesi, kaliteli satsuma üretimiyle biliniyor. Her yıl sonbahar aylarında başlayan hasat, ihracat sezonunun da açılışını simgeliyor. Ancak son yıllarda artan lojistik maliyetleri ve ticaret engelleri, ihracatçıların işini zorlaştırıyor. Macaristan'ın geçiş belgesi kotası, AB ülkelerine yapılan transit taşımalarda ekstra bürokrasi ve maliyet anlamına geliyor. Karadeniz'deki güvenlik riskleri ise özellikle Rusya ve Ukrayna pazarlarına yönelik Ro-Ro seferlerinde aksamalara neden oluyor.
Sektör temsilcileri, hükümetin ihracatçılara yönelik destekleri artırmasını ve ticaret engellerinin kaldırılması için daha etkin diplomasi yürütmesini bekliyor. Öte yandan, alternatif pazarlar olarak Orta Doğu ve Uzak Doğu ülkelerine yönelik çalışmaların hızlandırılması gerektiği belirtiliyor. Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği, üyelerine yönelik bilgilendirme toplantıları düzenleyerek sorunların çözümüne katkı sağlamayı hedefliyor.
Uzmanlar, yaş meyve sebze ihracatının sürdürülebilirliği için lojistik altyapının güçlendirilmesi ve ticaret anlaşmalarının gözden geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. Macaristan kotası gibi tek taraflı uygulamaların, karşılıklı görüşmelerle aşılması ve Dünya Ticaret Örgütü kuralları çerçevesinde çözülmesi öneriliyor. Karadeniz'deki Ro-Ro sorunu için ise çok taraflı görüşmelerle güvenli taşımacılık koridorlarının oluşturulması gerektiği ifade ediliyor. Türkiye'nin ihracat potansiyelinin korunması, hem üreticinin hem de ülke ekonomisinin menfaatine.
