Bahreyn, Umman'da düzenlenecek ve Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik durumunun ele alınacağı bakanlar düzeyindeki toplantıya katılmayacağını duyurdu. Manama yönetimi, İran'ın yer aldığı hiçbir toplantıda bulunmayacağını açıkça belirtti. Karar, bölgede tansiyonu yükseltirken, zirvenin başarı şansını da gölgeledi.
Bahreyn'in Gerekçesi: İran ile Aynı Masada Olmama Kararı
Bahreyn Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, ülkenin Umman'ın başkenti Maskat'ta yapılması planlanan ve Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer güvenliğinin görüşüleceği toplantıya katılmayacağı bildirildi. Açıklamada, "Bahreyn Krallığı, İran İslam Cumhuriyeti'nin katıldığı hiçbir toplantıda yer almayacaktır" ifadesine yer verildi. Bu tutum, Manama'nın Tahran'a yönelik mevcut politikasının bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Bahreyn, 2016 yılında Şii din adamı Ayetullah İsa Kasım'ın idam edilmesinin ardından İran ile diplomatik ilişkilerini kesmişti. O tarihten bu yana iki ülke arasındaki gerilim zaman zaman artarak devam ediyor. Bahreyn, İran'ı iç işlerine müdahale etmekle ve ülkedeki Şii muhalefeti desteklemekle suçluyor. Tahran ise bu iddiaları reddediyor.
Toplantının Amacı ve Beklentiler
Umman'ın ev sahipliğinde gerçekleştirilecek toplantı, Hürmüz Boğazı'ndaki artan gerilimi azaltmayı ve bölgesel diyalog kanallarını açmayı hedefliyordu. Toplantıya Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi ülkelerin yanı sıra İran'ın da davet edilmesi, bölgesel bir yumuşama sinyali olarak yorumlanmıştı. Ancak Bahreyn'in çekilmesi, bu hedefe ulaşılmasını zorlaştırıyor.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol taşımacılığının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir su yolu. Son aylarda bölgede yaşanan tanker olayları ve karşılıklı suçlamalar, uluslararası enerji piyasalarında dalgalanmalara neden olmuştu. Toplantıdan çıkacak sonuçlar, küresel petrol fiyatlarını da doğrudan etkileyebilir.
Bölgesel Aktörlerin Tutumu
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi KİK üyeleri, toplantıya katılıp katılmayacaklarına dair henüz resmi bir açıklama yapmadı. Katar, daha önce İran ile diyalog çağrısı yapmıştı. Umman ise arabuluculuk rolünü sürdürme çabasında. Bahreyn'in kararı, KİK içinde İran'a yönelik ortak bir tutum oluşturulmasını da zorlaştırabilir.
İran tarafından henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak Tahran yönetiminin toplantıya katılma konusunda istekli olduğu biliniyor. İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, "Bölgesel diyalog için her türlü platformda yer almaya hazırız" demişti.
Uluslararası Yansımalar ve Enerji Güvenliği
Hürmüz Boğazı'ndaki istikrar, sadece bölge ülkeleri için değil, küresel ekonomi için de hayati önem taşıyor. ABD, İngiltere ve diğer Batılı ülkeler, boğazdaki seyrüsefer özgürlüğünün korunması gerektiğini vurguluyor. Bahreyn'in toplantıyı boykot etmesi, Batı'nın İran ile diyalog arayışlarını da sekteye uğratabilir.
Uzmanlar, Bahreyn'in kararını "beklenmedik" olarak nitelendirmiyor. Manama'nın uzun süredir İran'a karşı sert bir çizgi izlediğini hatırlatan analistler, bu tutumun Suudi Arabistan ve BAE ile koordineli olabileceğini belirtiyor. Ancak toplantının başarısız olması halinde, bölgede artan gerilimin kontrol altına alınması daha da zorlaşabilir.
Sonuç: Kırılgan Diyalog Süreci
Bahreyn'in katılım kararı, bölgesel diyalog çabalarının ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. İran'ın da yer aldığı bir toplantıya katılmayı reddetmek, Manama'nın Tahran'a yönelik tutumunda bir değişiklik olmadığını ortaya koyuyor. Önümüzdeki günlerde diğer KİK üyelerinin tavrı, zirvenin kaderini belirleyecek. Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin azalması için atılacak adımlar, sadece bölgenin değil, dünyanın enerji güvenliğini de yakından ilgilendiriyor.
