ABD ve İran arasında ateşkes umutları suya düştü. Tarafların karşılıklı restleşmesi sürerken İran, yabancı müdahaleyi gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı'nı ikinci bir duyuruya kadar kapattığını açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump ise sosyal medyadan yaptığı açıklamada İran ablukasının yeniden yürürlükte olduğunu duyurdu. Gelişmeler, Körfez'de tansiyonu yeniden zirveye taşıdı.
İran'dan sürpriz hamle: Boğaz kapatıldı
İran Devrim Muhafızları, yayınladığı resmi bildiride, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin “yabancı güçlerin provokasyonları” nedeniyle durdurulduğunu duyurdu. Açıklamada, “Bölgedeki istikrarı tehdit eden her türlü müdahaleye karşı egemenlik haklarımızı kullanıyoruz. Boğaz, yeni bir duyuruya kadar kapalıdır” ifadeleri yer aldı. Bu karar, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik su yolunda alarm zillerini çaldırdı.
Trump'tan sert yanıt: Abluka geri döndü
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “İran ablukası yeniden yürürlüktedir. Hiçbir ülke İran'dan petrol satın almayacak. Aksi halde yaptırımlarla karşılaşacak” dedi. Trump, daha önce 2018'de tek taraflı olarak uygulamaya koyduğu İran petrol ambargosunu, yeni gelişmeler ışığında genişlettiğini belirtti. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada ise “ABD, İran'ın saldırganlığına boyun eğmeyecektir. Bölgedeki müttefiklerimizle koordinasyon halindeyiz” denildi.
Petrol fiyatları fırladı
Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve Trump'ın abluka kararı, petrol piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 8 artışla 95 doları aştı. Analistler, boğazın kapanmasının küresel enerji krizine yol açabileceği uyarısında bulundu. Asya piyasaları satış ağırlıklı açılırken, dolar endeksi yükselişe geçti.
Bölgesel yansımalar
Olayın ardından Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi Körfez ülkelerinden henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak bölgedeki askeri üslerde alarm seviyesinin yükseltildiği bildiriliyor. Irak, boğazın kapatılmasının kendilerini de etkilediğini belirterek taraflara itidal çağrısı yaptı. Türkiye'den ise ilk tepki Dışişleri Bakanlığı'ndan geldi. Açıklamada “Diplomatik çözümden yanayız. Gerilimin artması bölge ülkelerine zarar verir” denildi.
Bağımsız değerlendirme
Yaşananlar, İran'ın nükleer müzakerelerde elini güçlendirme çabası olarak yorumlanırken, Trump'ın ise iç politikada sertlik yanlısı seçmenine mesaj vermek istediği düşünülüyor. Ancak Hürmüz'ün kapanması, yalnızca İran ve ABD'yi değil, tüm dünya ekonomisini etkileyecek bir gelişme. Petrol fiyatlarındaki artış, enflasyonla mücadele eden merkez bankalarının işini daha da zorlaştıracak. Kısa vadede ateşkes beklentisinin yerini yeni bir gerginlik dönemine bıraktığı söylenebilir. Diplomatik kanalların hala açık olduğu sinyali gelse de, sahadaki gelişmeler tansiyonun düşmesine izin vermiyor. Uluslararası toplumun bu krizi yönetmek için daha proaktif adımlar atması gerekiyor.
