ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, yaptığı açıklamada ABD'nin bu gece İran'ın stratejik tesislerini bombalayacağını duyurdu. Hegseth, saldırıların 'güçlü ve net bir mesaj' vereceğini, Washington'ın askeri çıkarlarını ilerletirken diplomatik konumunu da güçlendireceğini belirtti. Operasyonun kapsamı ve hedeflerin detayları henüz netleşmezken, bölgede tansiyonun yükselmesine neden olan bu karar, uluslararası toplumda endişeyle karşılandı.
Saldırının Gerekçesi ve Hedefleri
Pentagon'dan yapılan yazılı açıklamada, operasyonun İran'ın 'bölgesel istikrarı tehdit eden' nükleer ve balistik füze programlarına yönelik olduğu ifade edildi. Hegseth, 'İran'ın son dönemdeki provokasyonları artık kabul edilemez boyuta ulaştı. Stratejik tesisleri hedef alarak rejime caydırıcı bir darbe vuracağız' dedi. Açıklamada, İran'ın Yemen'deki Husilere ve Lübnan'daki Hizbullah'a verdiği desteğin de bu kararda etkili olduğu vurgulandı.
Bölgesel ve Küresel Tepkiler
ABD'nin bu adımı başta Ortadoğu ülkeleri olmak üzere dünya genelinde yankı uyandırdı. İran Dışişleri Bakanlığı, 'ABD'nin maceraperestliğini kınıyoruz. Saldırı durumunda meşru müdafaa hakkımızı kullanacağız' açıklaması yaptı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri ise tarafsız kalmayı tercih ederken, Rusya ve Çin operasyonun durdurulması çağrısında bulundu. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi, 'Diplomasi kapısı henüz tamamen kapanmamıştır, tarafları itidale davet ediyoruz' şeklinde konuştu.
Ekonomik Yansımalar
Operasyon duyurusu, petrol fiyatlarında ani bir yükselişe neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı 90 doların üzerine çıkarken, uzmanlar İran'dan gelecek olası bir arz kesintisinin küresel enerji piyasalarını olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu. Borsa istanbul'da da satış ağırlıklı bir seyir izlenirken, dolar/TL kuru 30,50 seviyelerinde işlem görüyor. Ekonomi çevreleri, gerilimin tırmanması halinde Türkiye'nin ticaret ve enerji maliyetlerinde artış bekliyor.
Tarihsel Arka Plan
ABD ile İran arasındaki gerilim, 2018'de Trump yönetiminin nükleer anlaşmadan çekilmesiyle yeni bir boyut kazanmıştı. Biden döneminde yeniden başlayan müzakereler ise sonuçsuz kalmıştı. 2020'de Kasım Süleymani'nin öldürülmesi ve 2023'te İran'ın bazı askeri tesislerine yönelik siber saldırılar, iki ülke arasında doğrudan çatışma riskini artıran diğer unsurlar oldu. Hegseth'in bugünkü açıklaması, Washington'ın uzun süredir planladığı bir askeri seçeneğin hayata geçirilmesi olarak yorumlanıyor.
Değerlendirme
ABD'nin bu hamlesi, bölgede hem askeri hem de diplomatik dengeleri yeniden şekillendirecek bir adım olarak öne çıkıyor. İran'ın misilleme ihtimali ve Küresel petrol piyasalarındaki oynaklık, önümüzdeki günlerde uluslararası toplumun ana gündem maddesi olacak gibi görünüyor. Bu gelişme, Türkiye gibi bölge ülkelerini de yakından ilgilendirirken, tansiyonun düşürülmesi için acilen diplomatik kanalların açılması gerektiği ortada. Ancak Hegseth'in kararlı tutumu, askeri seçeneklerin masada olduğunu teyit ediyor.
