6 Şubat 2023 depremlerinin büyük yıkıma yol açtığı Hatay'da, Buğday Derneği tarafından yürütülen agroekolojik dönüşüm projesi ile doğayla uyumlu üretim yeniden kuruluyor. Proje kapsamında kimyasalsız tarım uygulamaları yaygınlaştırılıyor, katma değerli yerel ürünler üretiliyor ve Hatay Ekolojik Üretim Birliği'nin kuruluşuyla çiftçilerin gelirinin en az iki kat artırılması hedefleniyor. Depremin ardından tarımsal üretimde ciddi kayıplar yaşayan bölgede, bu girişim hem ekonomik hem de ekolojik anlamda umut vadediyor.
Agroekolojik dönüşüm nedir?
Agroekoloji, tarımsal üretimde kimyasal girdilerin kullanımını en aza indirerek doğal süreçleri ve biyolojik çeşitliliği destekleyen bir yaklaşım. Buğday Derneği, Hatay'da bu yaklaşımı yaygınlaştırmak için çiftçilere eğitimler veriyor, kompost yapımı, doğal gübre kullanımı ve zararlılarla biyolojik mücadele gibi konularda destek sağlıyor. Proje kapsamında ayrıca yerel tohumların korunması ve geleneksel tarım bilgisinin sürdürülmesi de önemseniyor.
Buğday Derneği yetkililerine göre, deprem sonrası bölgede tarım arazilerinin bir kısmı kullanılamaz hale gelmiş, sulama sistemleri zarar görmüş ve çiftçiler maddi manevi büyük kayıplar yaşamıştı. Agroekolojik dönüşüm projesi, bu olumsuzlukları tersine çevirmeyi amaçlıyor.
Kimyasalsız tarım ve katma değerli ürünler
Projenin en önemli ayaklarından biri, kimyasal gübre ve pestisit kullanımından arındırılmış üretim. Çiftçiler, doğal yöntemlerle toprak verimliliğini artırırken, aynı zamanda insan sağlığına ve çevreye zarar vermeyen ürünler elde ediyor. Elde edilen ürünler, kurutulmuş meyve, zeytinyağı, salça, baharat gibi katma değerli ürünlere dönüştürülerek pazarda daha yüksek fiyata alıcı buluyor. Bu sayede çiftçilerin gelirinin en az iki katına çıkarılması hedefleniyor.
Hatay'ın coğrafi işaretli ürünleri arasında yer alan defne, zeytin, nar gibi ürünlerin organik sertifikasyonu için de çalışmalar sürüyor. Bu ürünlerin ulusal ve uluslararası pazarlarda markalaşması, bölge ekonomisine önemli katkı sağlayacak.
Hatay Ekolojik Üretim Birliği kuruldu
Projenin en somut adımlarından biri, üreticilerin bir araya gelerek kurduğu Hatay Ekolojik Üretim Birliği oldu. Birlik, çiftçilerin örgütlenmesini sağlayarak pazarlama, dağıtım ve fiyatlandırma konularında ortak hareket etmelerini kolaylaştırıyor. Ayrıca girdi temini, eğitim ve sertifikasyon süreçlerinde de üyelere destek veriyor.
Birliğin kurulmasıyla birlikte çiftçiler, aracıları devre dışı bırakarak ürünlerini doğrudan tüketiciye veya işletmelere satma imkanı buluyor. Bu da gelir artışında önemli bir rol oynuyor.
Deprem sonrası tarımsal toparlanma
6 Şubat depremleri, Hatay'da tarımsal üretimi derinden etkiledi. Binlerce çiftçi ailesi evsiz kaldı, tarım arazileri ve seralar hasar gördü, hayvan varlığı azaldı. Buğday Derneği'nin projesi, bölgedeki tarımsal kalkınmaya ivme kazandırmayı ve kırsal nüfusun yeniden üretime katılmasını sağlamayı amaçlıyor. Proje, aynı zamanda depremzedelere psikolojik ve sosyal destek de sunuyor; üreticiler arasında dayanışma ağlarını güçlendiriyor.
Uzmanlar, agroekolojik yöntemlerin deprem gibi afetler sonrası dirençli tarım sistemleri oluşturmada kritik olduğunu vurguluyor. Kimyasal girdilere bağımlı olmayan, yerel kaynakları kullanan ve toprağı koruyan bu yaklaşım, gelecekte benzer afetlere karşı daha dayanıklı bir tarımsal yapı oluşturulmasına katkı sağlayabilir.
Hatay'da toprakla birlikte umut da yeşeriyor; ancak projenin sürdürülebilirliği için desteklerin artarak devam etmesi ve yerel yönetimlerin de sürece dahil olması gerekiyor. Bu tür girişimler, deprem sonrası bölgenin yeniden ayağa kalkmasında tarımın ne kadar hayati bir rol oynadığını gösteriyor.
