İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, kamuoyunun karşısına yine ne ses ne de görüntü vererek çıktı. Yazılı bir mesajla hükümete ve halka seslenen Hamaney, toplumsal uyumu zedeleyen her türlü eylemi 'kesinlikle yasak' ilan etti. Mesajında yerli üretimin artırılması ve ekonomide ABD dolarının rolünün azaltılması yönünde kritik talimatlar veren Hamaney'in bu çıkışı, ülkedeki ekonomik sıkıntıların gölgesinde dikkatlerle izleniyor.
Hamaney'den yazılı mesaj: Sessiz ve görüntüsüz ama net
İran dini lideri Ali Hamaney, uzun süredir devam eden sessizliğini yazılı bir mesajla bozdu. Görüntü ve ses kaydı yerine sadece metin olarak yayımlanan açıklamada Hamaney, toplumsal uyumu bozacak tüm girişimleri 'kesinlikle yasak' olarak nitelendirdi. Mesajda özellikle son aylarda artan protesto gösterileri ve sosyal medyadaki kutuplaşmaya atıfta bulunulduğu değerlendiriliyor.
Hamaney ayrıca hükümete açık talimatlar verdi. Yerli üretimin artırılması, ithalatın azaltılması ve dış ekonomik baskılara karşı dayanıklılığın güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Hamaney, 'ekonomide ABD dolarının rolünü azaltmak' hedefini de dile getirdi. Bu ifadeler, İran'ın uluslararası yaptırımlar altında ekonomisini çeşitlendirme çabalarının bir parçası olarak yorumlanıyor.
İran'da ekonomi ve dolar karşıtlığı
İran ekonomisi, ABD'nin tek taraflı yaptırımları nedeniyle ciddi zorluklarla karşı karşıya. Rialın değer kaybı ve enflasyondaki artış, halkın alım gücünü olumsuz etkilerken, hükümet yerli üretimle dışa bağımlılığı azaltmaya çalışıyor. Hamaney'in mesajındaki dolar karşıtlığı, ülkede uzun süredir işlenen 'doların ekonomiden atılması' söylemiyle örtüşüyor. Ancak uzmanlar, pratikte bunun kolay olmadığını, uluslararası ticaretin dolar yerine diğer para birimleriyle yapılmasının ciddi zorluklar içerdiğini belirtiyor.
İran yönetimi, son yıllarda çeşitli ülkelerle yerel para birimleriyle ticaret anlaşmaları imzalayarak dolar bağımlılığını azaltmaya çalışıyor. Özellikle Rusya ve Çin ile yapılan anlaşmalar bu kapsamda öne çıkıyor. Ancak batılı uzmanlar, bu çabaların sınırlı etki yarattığını savunuyor.
Toplumsal uyarı ve 'kesinlikle yasak' vurgusu
Hamaney'in mesajındaki en dikkat çekici bölümlerden biri de 'kesinlikle yasak' ifadesi. Bu ifadeyle, toplumsal uyumu bozan her türlü eylemi yasakladığını beyan eden Hamaney, hükümet yetkililerine de bu yönde sert önlemler alınması talimatını verdi. Analistler, bu açıklamanın özellikle son dönemde artan öğrenci protestoları ve işçi eylemlerine yönelik bir uyarı olduğunu değerlendiriyor.
İran'da geçen yıl genç bir kadının polis merkezinde ölümüyle başlayan ve ülkeye yayılan protesto dalgası, güvenlik güçlerinin müdahalesiyle bastırılmıştı. Bu süreçte yüzlerce kişi gözaltına alınmış, bazı göstericiler idam cezasına çarptırılmıştı. Uluslararası insan hakları örgütleri, İran'da ifade özgürlüğünün ciddi şekilde kısıtlandığını raporlarken, Hamaney'in bu yeni mesajı, muhalif kesimlerde endişeyle karşılandı.
Yazılı mesaj taktiği ve sağlık endişeleri
Hamaney'in görüntüsüz ve sessiz açıklamalar yapması, sağlık sorunları olduğu yönündeki spekülasyonları da beraberinde getiriyor. İran lideri, geçtiğimiz yıl prostat ameliyatı geçirmiş ve bir süre kamuoyundan uzak kalmıştı. Yetkililer, Hamaney'in sağlık durumunun iyi olduğunu öne sürse de, son dönemde sadece yazılı açıklamalarla yetinmesi, bu tip spekülasyonları güçlendiriyor. Uzmanlar, Hamaney'in ilerleyen yaşı ve sağlık sorunları nedeniyle, yerini alacak isimlerin belirlenmesi konusunda İran'da gizli bir güç mücadelesi yaşandığını ifade ediyor.
İran siyasetinde dini liderin sözleri ülkenin en üst düzey politika belirleyici unsuru olarak kabul ediliyor. Hamaney'in bu son talimatları, hükümetin önümüzdeki dönemde ekonomik politikalarını yeniden şekillendirmesinde belirleyici olacak gibi görünüyor.
