Hafıza Büyük Resim programının 133. bölümünde gazeteci Ersin Çelik ve stratejist İbrahim Ufuk Kaynak, dünya gündemindeki kritik gelişmeleri masaya yatırdı. Programda özellikle ABD'nin azalan küresel etkisi, Petro-Dolar sistemindeki kriz, Avrupa'nın geleceği ve güç merkezinin Doğu'ya kayması gibi konular ele alındı. Tartışmanın odağında ise Türkiye'nin bölgesel ve küresel düzlemde artan rolü ve 'Pax Türkiye' kavramı yer aldı.
Batı hegemonyası ve Petro-Dolar krizi
Programda, ABD'nin liderliğindeki Batı hegemonyasının giderek zayıfladığı vurgulandı. Özellikle Petro-Dolar sisteminin sarsılması, küresel ekonomik dengelerde önemli bir kırılma olarak değerlendirildi. Uzmanlar, enerji ticaretinde dolar dışı para birimlerinin kullanımının artmasının, ABD'nin finansal gücünü sınırlayabileceğini belirtti. Bu durumun, uluslararası ilişkilerde yeni ittifaklar ve alternatif finansal sistemler arayışını hızlandırdığı ifade edildi.
İbrahim Ufuk Kaynak, Petro-Dolar'ın çöküşünün yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik sonuçları olacağını dile getirdi. Kaynak, bu sürecin Türkiye gibi stratejik konumda olan ülkeler için yeni fırsatlar yaratabileceğini söyledi.
Türkiye'nin yükselen rolü ve 'Pax Türkiye'
Tartışmanın ana eksenini Türkiye'nin artan bölgesel etkisi oluşturdu. Ersin Çelik, Türkiye'nin son yıllarda izlediği aktif dış politika ile bölgesel bir güç merkezi haline geldiğini belirtti. 'Pax Türkiye' kavramı, Türkiye'nin çevresinde istikrar ve işbirliği sağlayan bir aktör olarak yükselişini tanımlamak için kullanıldı. Çelik, bu rolün özellikle Doğu Akdeniz, Orta Doğu ve Kafkasya'da hissedildiğini ifade etti.
Kaynak ise Türkiye'nin enerji koridorları, savunma sanayii ve diplomatik girişimlerle bölgesel denklemleri yeniden şekillendirdiğini vurguladı. Türkiye'nin Libya, Suriye ve Karabağ gibi kriz bölgelerinde üstlendiği rollerin, Batı'nın geleneksel müdahaleci yaklaşımından farklı bir model sunduğunu söyledi. Bu modelin, bölge ülkeleri nezdinde ilgi gördüğünü ekledi.
Avrupa'nın geleceği ve Doğu'ya kayan güç merkezi
Programda Avrupa'nın karşı karşıya olduğu ekonomik ve siyasi zorluklar da ele alındı. Avrupa Birliği'nin enerji krizi, ekonomik durgunluk ve iç siyasi çalkantılarla boğuştuğu belirtildi. Uzmanlar, Avrupa'nın küresel rekabette geri planda kalma riskine dikkat çekti. Öte yandan, Asya'da yükselen ekonomiler ve Çin'in kuşak-yol projesi gibi girişimlerin, güç merkezini Doğu'ya kaydırdığı ifade edildi.
Türkiye'nin bu kaymada köprü rolü üstlenebileceği, hem Batı hem de Doğu ile ilişkilerini dengeleyerek yeni bir konum elde edebileceği değerlendirildi. Kaynak, Türkiye'nin çok kutuplu bir dünyada arabulucu ve istikrar sağlayıcı olarak öne çıkabileceğini söyledi.
Arka plan ve bağlam
Hafıza Büyük Resim, dünya siyaseti ve ekonomisindeki gelişmeleri derinlemesine analiz eden bir program olarak biliniyor. 133. bölümde ele alınan konular, son dönemde uluslararası arenada yaşanan hızlı dönüşümü yansıtıyor. ABD'nin Afganistan'dan çekilmesi, Rusya-Ukrayna savaşı, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar ve BRICS gibi alternatif oluşumların güçlenmesi, Batı hegemonyasının sorgulanmasına yol açtı. Türkiye ise bu süreçte aktif diplomasisi ve askeri kapasitesiyle dikkat çekiyor. 'Pax Türkiye' kavramı, ilk kez bu programda kapsamlı şekilde tartışıldı ve Türkiye'nin bölgesel liderlik vizyonuna işaret etti.
Uzmanlar, önümüzdeki dönemde Türkiye'nin ekonomik ve diplomatik hamlelerinin yakından izleneceğini, küresel güç dengelerindeki değişimin tüm ülkeler için yeni riskler ve fırsatlar barındırdığını belirtiyor. Programın tamamı, Hafıza'nın dijital platformlarında izlenebilir.
