Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, 2024 yılı sonunda dolacak olan görev süresi öncesinde Kıbrıs sorununa çözüm bulmak için son bir diplomatik hamleye hazırlanıyor. BM'nin Kıbrıs Özel Temsilcisi Maria Angela Holguin'in Lefkoşa'da Kıbrıslı Türk ve Rum liderlerle gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından süreç, Ankara ve Atina'ya taşındı.
Holguin'in Lefkoşa Temasları
Maria Angela Holguin, geçtiğimiz haftalarda Kıbrıs adasında Kıbrıslı Türk lider Ersin Tatar ve Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis ile bir araya geldi. Görüşmelerde, adada kalıcı bir çözüm için tarafların pozisyonları ve olası bir müzakere zemininin oluşturulması ele alındı. Holguin, adada taraflar arasında doğrudan bir diyaloğun başlatılması gerektiğini vurgularken, mevcut statükonun sürdürülemez olduğunu ifade etti.
Rota Ankara ve Atina
Holguin'in Lefkoşa'daki temaslarının ardından sürecin bir sonraki adımı, Türkiye ve Yunanistan'ın başkentleri oldu. BM heyeti, önümüzdeki günlerde Ankara'da Türk yetkililerle, ardından Atina'da Yunan hükümeti ile görüşmeler gerçekleştirecek. Bu görüşmelerde, garantör ülkeler olarak Türkiye ve Yunanistan'ın Kıbrıs sorununa ilişkin tutumlarının netleştirilmesi ve olası bir federal çözüm için zemin yoklaması yapılması bekleniyor.
Guterres'in Son Tango'su
Guterres, Kıbrıs sorununa çözüm bulunması için yıllardır çaba gösteriyor. Görev süresinin sona ermesine sayılı aylar kala, Kıbrıs'ta bir ilerleme kaydedilmesi için yoğun bir mesai harcıyor. BM Genel Sekreteri, daha önce de Kıbrıs için Crans-Montana ve Cenevre'de müzakerelere ev sahipliği yapmış, ancak taraflar arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle sonuç alınamamıştı. Şimdi, belki de son şansını kullanan Guterres, çözüm için yeni bir ivme yaratmayı hedefliyor.
BM'nin Kıbrıs Özel Temsilcisi Holguin, yaptığı açılamada, "Kıbrıs'ta çözüm iradesi her iki tarafta da mevcut, ancak somut adımlar için zamana ihtiyaç var" dedi. Holguin, taraflar arasında güven artırıcı önlemlerin hayata geçirilmesinin müzakere sürecine katkı sağlayacağını belirtti.
Kıbrıs Sorununun Arka Planı
Kıbrıs, 1974'ten bu yana Kıbrıslı Türkler ve Rumlar arasında bölünmüş durumda. Adada yıllardır süregelen müzakerelerde, federal bir yapı altında birleşme konusunda anlaşma sağlanamadı. Kıbrıslı Türkler 1983'te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni kurduklarını ilan ederken, bu durum sadece Türkiye tarafından tanınıyor. Kıbrıs Rum kesimi ise uluslararası alanda adanın tamamının temsilcisi olarak kabul ediliyor. Guterres'in son girişimi, bu kronik soruna yeniden dikkat çekiyor.
Gelişmeler, Kıbrıs'ta bir çözümün ancak garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'nin de dahil olduğu kapsamlı bir müzakere süreciyle mümkün olabileceğini gösteriyor. BM, adada bir anlaşmaya varılması durumunda garantörlük sisteminin de yeniden düzenlenmesini öngörüyor.
Değerlendirme
Guterres'in görev süresinin sonuna yaklaşırken Kıbrıs'a yönelik bu son hamlesi, BM'nin adadaki çözüm çabalarının son perdesi olabilir. Ancak taraflar arasındaki temel anlaşmazlıklar (egemenlik, toprak, güvenlik ve garantörlük gibi) devam ettiği sürece, kapsamlı bir çözüme ulaşılması zor görünüyor. Yine de bu diplomatik girişim, Kıbrıs sorununun yeniden uluslararası gündeme taşınması ve taraflar arasında bir diyalog zemini oluşturulması açısından önemli bir fırsat sunuyor.
