AK Parti, önümüzdeki günlerde Meclis'e sunmayı planladığı Askeralma Kanunu değişiklik teklifiyle, yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarının askerlik yükümlülüğüne ilişkin önemli bir düzenlemeye imza atmaya hazırlanıyor. Teklife göre, bulundukları ülkede askerlik hizmetini yerine getiren gurbetçiler, Türkiye'deki askerlik yükümlülüğünden muaf tutulacak. Bu düzenleme, yurtdışında yaşayan milyonlarca Türk vatandaşını yakından ilgilendiriyor.
Düzenlemenin detayları
Hazırlanan kanun teklifi, 1111 sayılı Askerlik Kanunu ile 7179 sayılı Askeralma Kanunu'nda değişiklik öngörüyor. Buna göre, yurtdışında en az üç yıl kesintisiz ikamet eden ve bulunduğu ülkenin vatandaşlığına geçmiş olan Türk vatandaşları, o ülkede askerlik yapmaları halinde Türkiye'de askerlik yapma zorunluluğundan kurtulacak. Muafiyet, sadece erkek vatandaşları kapsıyor ve kadınlar zaten gönüllü askerlik yapabiliyor. Teklif, ayrıca çifte vatandaşlığa sahip olanları da kapsayacak şekilde genişletilmiş durumda.
Kimleri kapsayacak?
Düzenleme, başta Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Avusturya gibi yoğun Türk nüfusunun bulunduğu Avrupa ülkelerinde yaşayan gurbetçileri ilgilendiriyor. Bu ülkelerde doğup büyüyen veya uzun süredir ikamet eden birçok Türk vatandaşı, askerlik yükümlülüğü nedeniyle Türkiye'ye seyahatlerinde sıkıntı yaşıyordu. Yeni düzenleme ile bu kişiler, bulundukları ülkede askerlik yapmaları durumunda Türkiye'de herhangi bir askerlik yükümlülüğüne tabi olmayacak. Ancak, Türkiye'de ikamet eden veya kısa süreli yurtdışı ikameti olan vatandaşlar bu kapsamın dışında kalacak.
Başvuru süreci
Muafiyet hakkından yararlanmak isteyen gurbetçilerin, bulundukları ülkedeki Türk konsolosluklarına başvurarak askerlik yaptıklarına dair belgeleri ibraz etmeleri gerekecek. Konsolosluklar tarafından yapılacak inceleme sonucunda, kişinin askerlik yaptığı teyit edilirse, Türkiye'deki askerlik yükümlülüğü silinecek. Başvuru sürecinin detayları, teklifin yasalaşmasının ardından Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Daha önceki düzenlemeler
Türkiye'de gurbetçilerin askerlik sorunu uzun yıllardır tartışılıyordu. 2019 yılında yürürlüğe giren 7179 sayılı Askeralma Kanunu, yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarına bedelli askerlik imkanı getirmişti. Ancak bu düzenleme, özellikle bulundukları ülkede askerlik yapmış olanlar için yeterli görülmemişti. Yeni teklif, bu kesimin taleplerini karşılamayı hedefliyor. Muhalefet partileri ise düzenlemenin, Türk vatandaşlığından ayrılmaya teşvik edebileceği yönünde eleştiriler getiriyor.
Ekonomik ve sosyal etkiler
Uzmanlara göre, bu düzenleme gurbetçilerin Türkiye ile bağlarını güçlendirebilir. Askerlik korkusu nedeniyle Türkiye'ye seyahat etmekten çekinen birçok gurbetçinin, muafiyet sonrası daha sık gelmesi bekleniyor. Ayrıca, yurtdışında yaşayan Türklerin Türkiye'ye yatırım yapma isteği de artabilir. Ekonomi çevreleri, düzenlemenin yılda milyarlarca dolar ek döviz girişi sağlayabileceğini belirtiyor. Ancak, askerlik hizmetinin bir vatandaşlık görevi olduğu göz önünde bulundurulduğunda, düzenlemenin anayasal tartışmalara yol açması da mümkün.
Sonuç olarak, AK Parti'nin bu adımı, gurbetçilerin yıllardır süregelen askerlik sorununa kalıcı bir çözüm getirmeyi amaçlıyor. Düzenlemenin yasalaşması halinde, milyonlarca Türk vatandaşı için önemli bir yükümlülük sona erecek. Bununla birlikte, uygulamanın ne şekilde hayata geçirileceği ve olası anayasal itirazlar, önümüzdeki günlerin tartışma konusu olacak.
