Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin (GKRY), Yunanistan ile savunma iş birliğini derinleştirme kapsamında Yunan savaş uçaklarına adada kalıcı üs sağlama planı yaptığı iddia ediliyor. Rum basınında yer alan haberlere göre, bu adım Doğu Akdeniz'deki güç dengelerini değiştirebilecek bir hamle olarak değerlendiriliyor. GKRY'nin, Yunanistan'a ait F-16 ve benzeri savaş uçaklarının konuşlanması için altyapı çalışmalarına başladığı belirtiliyor. Planın, Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik müzakereleri olumsuz etkileyebileceği ve adadaki tansiyonu yükseltebileceği ifade ediliyor.
Rum basınındaki iddialar
Rum gazetesi Phileleftheros'un haberine göre, GKRY Savunma Bakanlığı, Yunan Hava Kuvvetleri'ne ait uçakların konuşlanması için Pafos yakınlarındaki Andreas Papandreu Hava Üssü'nde iyileştirme çalışmaları yürütüyor. Haberde, üssün pist uzatma ve yakıt ikmal tesisleri gibi altyapı eksikliklerinin giderildiği, ayrıca mühimmat depolama alanları oluşturulduğu iddia ediliyor. Bu çalışmaların tamamlanmasının ardından Yunan savaş uçaklarının dönüşümlü olarak adada konuşlanabileceği öne sürülüyor. Bazı kaynaklar, bu planın aslında Yunanistan'ın Doğu Akdeniz'deki hava sahası kontrolünü genişletme amacı taşıdığını savunuyor.
Türkiye'den tepkiler
Türkiye, Kıbrıs Adası'ndaki askeri dengelere ilişkin hassasiyetini daha önce defalarca dile getirmişti. Ankara, GKRY'nin Yunanistan'la savunma iş birliğini artırmasını, adadaki statükoyu bozucu bir girişim olarak nitelendiriyor. Türkiye Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Kıbrıs Türk tarafının egemen eşitliğini yok sayan bu tür adımlar, adada barış ve istikrarı tehdit etmektedir" ifadeleri kullanıldı. Ayrıca, Türkiye'nin garantör ülke olarak Kıbrıs Türk halkının güvenliğini sağlama sorumluluğu olduğu vurgulandı.
Yunanistan'ın pozisyonu
Yunanistan Savunma Bakanlığı, Rum basınındaki iddiaları doğrulamazken, "iki ülke arasındaki savunma iş birliği rutin bir şekilde devam ediyor" açıklamasında bulundu. Atina, GKRY ile yapılan askeri anlaşmaların Kıbrıs sorununun çözümüne engel teşkil etmediğini savunuyor. Yunanistan ayrıca, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarının korunması için adadaki varlığını artırma çabasında olduğu biliniyor. 2023 yılında imzalanan savunma iş birliği anlaşmasıyla, Yunan askeri personelinin GKRY'de daha uzun süreli konuşlanmasının önü açılmıştı.
Bölgesel etkiler
Uzmanlar, GKRY'nin Yunan uçaklarına kalıcı üs vermesinin Doğu Akdeniz'deki askeri dengeleri değiştireceğini belirtiyor. Özellikle Türkiye'nin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ndeki (KKTC) askeri varlığına karşılık bir Yunan hava varlığının oluşmasının, adadaki gerilimi artırabileceği ifade ediliyor. Ayrıca, bu gelişmenin ABD ve Avrupa Birliği'nin Kıbrıs politikalarına da etki edebileceği düşünülüyor. ABD, Doğu Akdeniz'de istikrarın korunması çağrısı yaparken, GKRY'ye yönelik silah ambargosunun kaldırılmasıyla birlikte adadaki askeri yatırımlar hız kazanmış durumda.
Kıbrıs meselesine yansımaları
Kıbrıs sorununa ilişkin müzakerelerin uzun süredir tıkalı olduğu bir dönemde, bu tür askeri hamlelerin çözüm sürecine zarar vermesinden endişe ediliyor. BM nezdinde devam eden çözüm arayışları, adada iki taraf arasında güven artırıcı önlemlerin hayata geçirilmesini öngörüyor. Ancak GKRY'nin Yunan üs planı, Türk tarafında endişeyle karşılanıyor. KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar, "Bu adım, adada barışı hedefleyen her türlü girişimi baltalar" diyerek tepkisini dile getirdi.
Bölgesel gelişmeler ışığında, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarının paylaşımı ve deniz yetki alanları tartışmaları da bu askeri hamleyle bağlantılı. Türkiye, GKRY'nin tek taraflı faaliyetlerini tanımadığını ve KKTC'nin de söz sahibi olması gerektiğini vurguluyor. Yunanistan'ın ise GKRY'yi destekleyerek bölgedeki nüfuzunu artırmaya çalışması, iki ülke arasındaki gerginliği tırmandırıyor. Uzun vadede, Kıbrıs'taki askeri dengelerin değişmesi, sadece adayı değil, Doğu Akdeniz'in genel jeopolitiğini de etkileyecek gibi görünüyor.
