Guatemala'nın başkenti Guatemala City'nin yaklaşık 50 kilometre güneybatısında yer alan Fuego Yanardağı, dün sabah saatlerinden itibaren yeniden volkanik hareketlilik göstermeye başladı. Ülkenin Afet Yönetimi Kurumu (CONRED) tarafından yapılan açıklamada, yanardağın kül ve duman püskürtmeye başladığı ve bu durumun çevredeki yerleşim yerleri için ciddi bir tehdit oluşturduğu belirtildi. Bunun üzerine yetkililer, risk altındaki bölgelerde yaşayanlar için derhal tahliye kararı alarak operasyonları başlattı.
Volkanik hareketlilik ve tahliye çalışmaları
CONRED'in verdiği bilgilere göre, Fuego Yanardağı'ndaki volkanik hareketlilik yerel saatle sabah 06:00 civarında başladı. Kurum, yanardağın kül bulutlarını yaklaşık 4 bin 500 metre yüksekliğe kadar savurduğunu ve bu bulutların rüzgarın etkisiyle güney ve güneydoğu yönünde hareket ettiğini duyurdu. Bu durum, yanardağın eteklerinde kurulu olan Alotenango, San Pedro Yepocapa ve Acatenango gibi yerleşimlerde yaşayan halk için büyük bir tehlike arz ediyor.
Guatemala yetkilileri, riskin en yüksek olduğu bölgelerden yaklaşık 1.200 kişinin gönüllü olarak evlerini terk etmesini isterken, bazı köylerde ise zorunlu tahliyeye başlandı. Tahliye edilen vatandaşlar, devletin belirlediği geçici barınma merkezlerine yerleştiriliyor. CONRED Başkanı Sergio Cabañas, yaptığı açıklamada, "Durumun ciddiyetini biliyoruz. Ekiplerimiz teyakkuz halinde, olumsuz hava koşulları nedeniyle çalışmalarımızı aksatmadan sürdürüyoruz" dedi.
Fuego Yanardağı'nın geçmişi ve riskler
Fuego, İspanyolca'da "ateş" anlamına geliyor ve 3.763 metre yüksekliği ile Orta Amerika'nın en aktif yanardağlarından biri olarak biliniyor. Son büyük patlama Haziran 2018'de gerçekleşmişti. O tarihte meydana gelen şiddetli patlama sonucu en az 200 kişi hayatını kaybetmiş, binlerce kişi evsiz kalmıştı. Lav akıntılarının ve yoğun kül yağışının yol açtığı yıkım, bölgede hâlâ hafızalarda tazeliğini koruyor.
Uzmanlar, yanardağın karakteristik özelliğinin düşük viskoziteli lavlar ve sık patlamalar olduğuna dikkat çekiyor. Bu tür yanardağların ürettiği piroklastik akıntılar, yüksek sıcaklıktaki gaz ve kül karışımı nedeniyle oldukça ölümcül olabiliyor. 2018'deki patlamada da ölümlerin çoğu bu akıntılardan kaynaklanmıştı.
Guatemala Sismoloji, Volkanoloji ve Meteoroloji Enstitüsü (INSIVUMEH), yanardağın faaliyetlerini 24 saat boyunca izliyor ve halkı bilgilendiriyor. Enstitüden yapılan son açıklamada, patlamaların şiddetinin artabileceği ve bu nedenle tedbirlerin sıkılaştırıldığı bildirildi.
Bölgesel ve uluslararası etkiler
Fuego Yanardağı'nın yeniden faaliyete geçmesi, yalnızca Guatemala'yı değil, komşu ülkeleri de etkileyen bir durum. Havada taşınan kül bulutları, rüzgarın yönüne bağlı olarak El Salvador ve Meksika'nın güney bölgelerinde de fark edilebilir. Bu ülkelerin sivil havacılık otoriteleri, uçakların bu bölgelerde uçuşları sırasında artan dikkatli olmaları konusunda uyarıldı.
Uluslararası yardım kuruluşları, Guatemala hükümetine destek sağlamak üzere hazırlık yapmaya başladı. Birleşmiş Milletler yetkilileri, bölgedeki insani ihtiyaçları karşılamak için hızlı bir değerlendirme yapacaklarını açıkladı. Bu tür doğal afetler, ülkede zaten var olan sosyoekonomik sorunları derinleştirebiliyor.2018 afetinin ardından yapılan çalışmalar, bu bölgede yaşayanların büyük bir kısmının tarımla geçindiğini ve volkanik küllerin toprağı verimsizleştirdiğini gösteriyor.
Sonuç: Yapılması gerekenler ve uzun vadeli önlemler
Fuego Yanardağı'nın sürekli riski, Guatemala'da yerleşim planlaması ve afet yönetimi konularında köklü değişiklikleri zorunlu kılıyor. Bu kez yetkililerin erken uyarı sistemleri sayesinde tahliyelerin hızla başlaması, değerli bir deneyim olarak değerlendirilebilir. Ancak kalıcı çözümler için bu tür bölgelerde yapılaşmanın sınırlandırılması, erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi ve halkın bilinçlendirilmesi büyük önem taşıyor. Volkanik tehdit altında yaşayan topluluklar, yalnızca tahliye anında değil, her an hazırlıklı olmalıdır. Aksi halde her patlama, benzer acıların yeniden yaşanmasına neden olacaktır.
