7 Temmuz 2024 itibarıyla Avrupa Birliği’nin Genel Güvenlik Yönetmeliği (GSR 3) kapsamında sıfır otomobillerde üç kritik güvenlik özelliği zorunlu hale geliyor: Gelişmiş Acil Fren Sistemi (AEB), Sürücü Dikkat ve Yorgunluk Uyarı Sistemi (ADDW) ve yaya koruma önlemleri. Bu düzenleme, araç güvenliğinde yeni bir standart belirleyerek trafik kazalarını azaltmayı hedefliyor.
Gelişmiş Acil Fren Sistemi (AEB)
Gelişmiş AEB, aracın önündeki engelleri, yayaları ve diğer araçları algılayarak sürücüyü uyarıyor ve gerekirse otomatik fren yapıyor. Artık bu sistemin daha geniş bir hız aralığında ve daha uzun mesafelerde çalışması gerekiyor. Özellikle şehir içi düşük hızlarda ve otoyol hızlarında etkili olan sistem, yayaları ve bisikletlileri de tanıyabiliyor. Araştırmalar, AEB’nin ölümlü kazaları %38’e kadar azaltabildiğini gösteriyor.
Sürücü Dikkat ve Yorgunluk Uyarı Sistemi (ADDW)
ADDW, sürücünün direksiyon hareketlerini, şerit takibini ve göz kırpma sıklığını analiz ederek yorgunluk veya dikkat dağınıklığı belirtileri tespit ediyor. Sistem, uyarı sinyalleri veya sesli ikazlarla sürücüyü uyarıyor. Uzun yol sürüşlerinde kritik öneme sahip bu özellik, her 5 kazadan birinin sürücü yorgunluğundan kaynaklandığı düşünüldüğünde hayat kurtarıcı nitelikte.
Yaya Koruma Önlemleri
Yaya koruma kapsamında araçların ön kısmının tasarımı, yaya çarpışmalarında bacak ve kafa yaralanmalarını azaltacak şekilde yeniden düzenleniyor. Ayrıca, araç ön camının darbe emici özellikleri artırılıyor. Bazı üreticiler, motor kaputunun altında pasif yaya koruma sistemleri (aktif kaput gibi) sunarken, artık bu önlemlerin temel düzeyde zorunlu olması bekleniyor. Yaya ölümleri, AB’deki trafik kazalarının %21’ini oluşturuyor.
Bağlam ve Arka Plan
GSR 3, 2019 yılında kabul edilen ve aşamalı olarak yürürlüğe giren bir yönetmelik. İlk aşamada (Temmuz 2022) Akıllı Hız Uyarlama, Şerit Takip Asistanı ve Alkol Kilidi gibi sistemler zorunlu hale gelmişti. Temmuz 2024’te ise yukarıdaki üç özellik ekleniyor. 2026’da ise Kör Nokta Uyarısı, Ters Manevra Algılama ve Olay Veri Kaydedici (EDR) gibi sistemlerin zorunlu olması planlanıyor. Bu düzenlemeler, AB’nin “Vision Zero” hedefi doğrultusunda 2050’ye kadar trafik ölümlerini sıfıra indirme amacını taşıyor. Türkiye’de de AB mevzuatına uyum kapsamında aynı tarihlerde uygulanacak olan GSR 3, ikinci el piyasasında da fiyatları etkileyebilir. Otomobil üreticileri, maliyetleri karşılamak için araç fiyatlarında küçük artışlar yapabilecek. Ancak uzmanlar, bu yatırımın kaza maliyetlerini düşürerek uzun vadede ekonomik fayda sağlayacağını belirtiyor. Özellikle yaya ölümlerinin yüksek olduğu Türkiye’de, yaya koruma standartlarının iyileştirilmesi can güvenliği açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
