Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, İstanbul'a ocak ayından bugüne kadar evde bakım yardımı kapsamında 6,4 milyar lira kaynak aktarıldığını duyurdu. Göktaş, Türkiye genelinde 516 bin hanenin bu yardımdan yararlandığını belirterek, bakıma muhtaç bireylerin aileleri yanında desteklendiğini vurguladı.
Evde bakım yardımı nedir, kimleri kapsıyor?
Evde bakım yardımı, ağır engelli veya yaşlı bireylerin bakımını üstlenen ailelere aylık düzenli ödeme sağlayan bir sosyal destek programı. Bakanlık verilerine göre, bakıma ihtiyaç duyan kişilerin kurum bakımı yerine aile ortamında yaşamlarını sürdürebilmeleri için geliştirilen sistem, hem bakım hizmetini hem de ekonomik yükü hafifletmeyi amaçlıyor. 2024 yılı itibarıyla Türkiye genelinde 516 bin hane bu kapsamda destek alıyor. İstanbul, nüfus yoğunluğu ve yaşlı-engelli birey sayısı nedeniyle en fazla kaynağın ayrıldığı il konumunda. Ocak ayından bu yana aktarılan 6,4 milyar lira, yalnızca İstanbul'daki hak sahiplerine yönelik. Bakan Göktaş, açıklamasında "Büyüğüne, yaşlısına, engellisine bu kapsamda destek oluyoruz" ifadelerini kullandı.
Bakanlık bütçesinden sosyal yardımlara ayrılan pay
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, evde bakım yardımının yanı sıra çok sayıda sosyal destek programı yürütüyor. Engelli aylığı, yaşlı aylığı, çocuk destekleri ve kadınlara yönelik güçlendirme projeleri de bakanlığın sorumluluk alanında. 2024 yılında bu programlara ayrılan toplam kaynağın önemli bir bölümü evde bakım için kullanılıyor. Hane başına aylık ödeme miktarı, bakım ihtiyacının derecesine ve sosyoekonomik duruma göre değişiklik gösterebiliyor. Ödemeler, düzenli olarak hak sahiplerinin hesaplarına yatırılıyor. Bakanlık, başvuru süreçlerinin e-Devlet üzerinden takip edilebildiğini ve sosyal hizmet merkezlerinden destek alınabileceğini hatırlatıyor.
İstanbul'da artan ihtiyaç ve kaynak dağılımı
İstanbul, Türkiye nüfusunun yaklaşık beşte birini barındırıyor. Kentte hem yaşlı hem de engelli birey sayısının yüksek olması, evde bakım yardımına olan talebi artırıyor. Bakanlığın ocak ayından bu yana İstanbul'a aktardığı 6,4 milyar lira, bu ihtiyacın büyüklüğünü gösteriyor. Uzmanlar, pandemi sonrası dönemde evde bakım hizmetlerine ilginin arttığını, ailelerin kurum bakımı yerine kendi imkânlarıyla bakımı tercih ettiğini belirtiyor. Ancak bakım veren aile üyelerinin karşılaştığı psikolojik ve fiziksel yük de tartışılıyor. Bakanlık, bakım verenlere yönelik eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin sürdüğünü, yerel yönetimlerle iş birliğinin güçlendirildiğini ifade ediyor. Önümüzdeki dönemde evde bakım yardımı miktarının enflasyon oranında güncellenmesi bekleniyor.
Sosyal devlet anlayışı ve yerel yönetimlerin rolü
Türkiye'de evde bakım yardımı, 2006 yılından bu yana uygulanıyor. Zaman içinde kapsamı genişletildi ve ödeme tutarları artırıldı. Sosyal devlet ilkesi çerçevesinde, merkezi yönetim kadar belediyeler de evde bakım hizmetleri sunuyor. Büyükşehir belediyeleri, engelli ve yaşlı bireyler için ücretsiz ulaşım, ev temizliği, sağlık kontrolü gibi ek destekler sağlıyor. Ancak bu hizmetlerde standart bir uygulama bulunmuyor; belediyeden belediyeye farklılık gösterebiliyor. Bakan Göktaş'ın açıklaması, merkezi yönetimin İstanbul özelinde önemli bir kaynak ayırdığını gösteriyor. Yerel seçimler sonrası belediyelerin sosyal yardım bütçelerindeki değişim de önümüzdeki aylarda takip edilecek. Evde bakım yardımı, Türkiye'nin yaşlanan nüfus yapısı düşünüldüğünde gelecekte daha da kritik bir sosyal politika aracı haline gelecek. Bakanlığın 2025 yılı bütçe hazırlıklarında bu alana ayrılacak pay, kamuoyu tarafından izlenecek.
