Ekonomik krizle derinleşen yoksulluk, Türkiye'de milyonlarca yurttaşın güvenli gıdaya erişimini neredeyse imkansız hale getirdi. TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Başkanı Uğur Toprak, krizin bir politika tercihinin sonucu olduğunu belirterek, "Artık ne yediğimizi değil, neye mecbur kaldığımızı konuşuyoruz" dedi.
Gıda güvenliği çöküyor
Enflasyonun yarattığı yüksek maliyetler ve alım gücünün erimesi, tüketicileri daha ucuz, genellikle denetimsiz ve standart dışı ürünlere yöneltiyor. Bu durum, üretimden tüketime her aşamada hile ve taklit oranını artırıyor. Gıda mühendisleri, özellikle bitkisel yağlarda, baharatlarda ve süt ürünlerinde taklit oranının hızla yükseldiğine dikkat çekiyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre 2023 yılında gıda denetimlerinde taklit ve tağşiş yapılan ürün sayısı bir önceki yıla göre yüzde 40 arttı. Ancak Toprak, "Denetimler yetersiz ve caydırıcılıktan uzak. Firmalar yakalanma riskini göze alıyor çünkü cezalar kârın yanında çok düşük kalıyor" dedi.
Sağlık krizi kapıda
Güvenli olmayan gıdaların tüketimi, başta gıda zehirlenmeleri olmak üzere birçok sağlık sorununa yol açıyor. Özellikle kanserojen katkı maddeleri ve yüksek miktarda pestisit kalıntısı içeren ürünler uzun vadede kronik hastalıkları tetikliyor. Halk sağlığı uzmanları, son yıllarda mide-bağırsak rahatsızlıklarında ve alerjik hastalıklarda gözlenen artışın gıda güvenliğinin zayıflamasıyla bağlantılı olduğunu vurguluyor.
Piyasada satılan bazı zeytinyağlarının içinde fındık yağı veya pamuk yağı karışımı olduğu, "yüzde 100 bal" etiketi altında satılan ürünlerin ise glikoz şurubu ile yapıldığı tespit ediliyor. Tüketici dernekleri, bu tür vakaların sadece buza değil güven bunalımına da yol açtığını belirtiyor.
Siyasi sonuçlar ve çözüm önerileri
Uğur Toprak, "Bugün yaşadığımız gıda krizi, plansız tarım politikaları ve denetim zafiyetinin bir sonucudur. Kriz, bir politika tercihidir" diyerek sözlerini noktaladı. Uzmanlar, gıda güvenliğinin sağlanabilmesi için denetimlerin sıklaştırılması, cezaların artırılması ve üreticilere verilen teşviklerin etkin kullanılması gerektiğini ifade ediyor. Ekonomik krizin sürdüğü sürece gıda güvenliğinin daha da kötüleşeceği ve sağlık sorunlarının yanı sıra sosyal huzursuzluğun da artacağı değerlendiriliyor.
