İsrail'in 7 Ekim 2023'ten bu yana yoğunlaştırdığı hava ve kara saldırıları nedeniyle Gazze Şeridi'nde altyapı büyük ölçüde tahrip oldu. Kanalizasyon arıtma tesislerinin çalışamaz hale gelmesi ve su şebekelerinin hasar görmesi, yüz binlerce yerinden edilmiş Filistinlinin yaşadığı bölgelerde atık suların içme sularına karışmasına yol açtı. BM verilerine göre, Gazze'deki su kaynaklarının yüzde 97'si insan tüketimi için güvenli değil. Bu durum, özellikle çocuklar ve yaşlılar arasında kolera, hepatit A ve ishal gibi su yoluyla bulaşan hastalıklarda ciddi artışa neden oldu.
Kanalizasyon suları sokaklarda akıyor
Gazze'nin kuzeyindeki Beyt Lahya ve Cibaliye bölgelerinde kanalizasyon hatlarının patlaması sonucu atık sular sokaklarda birikiyor. Bölgede yaşayanlar, pis kokunun dayanılmaz olduğunu ve sineklerin çoğaldığını belirtiyor. Yerinden edilmiş ailelerin sığındığı okul ve hastanelerde temiz suya erişim neredeyse imkansız hale geldi. Birçok aile, kuyulardan çektikleri tuzlu ve kirli suyu kullanmak zorunda kalıyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Gazze'de akut sulu ishal vakalarının geçen yıla göre yüzde 200 arttığını bildirdi.
Altyapı çöküşü ve çevresel felaket
İsrail bombardımanı sonucu Gazze'deki 6 ana kanalizasyon arıtma tesisinden 4'ü tamamen kullanılamaz hale geldi. Geri kalan tesisler ise jeneratör yakıtı olmadığı için düşük kapasiteyle çalışıyor. Arıtılamayan atık sular doğrudan Akdeniz'e ve tarım arazilerine akıyor. Bu durum hem çevre kirliliğine hem de yeraltı sularının zehirlenmesine yol açıyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), Gazze'deki 2,3 milyon insanın yaklaşık 1,9 milyonunun yerinden edildiğini ve hijyen koşullarının felaket boyutlara ulaştığını açıkladı.
Sağlık sistemi çökme noktasında
Gazze'deki hastaneler, sadece savaş yaralanmalarıyla değil aynı zamanda su kaynaklı hastalıklarla da boğuşuyor. Yakıt ve ilaç kıtlığı nedeniyle birçok sağlık merkezi hizmet veremiyor. Hekimler, özellikle çocuklarda görülen ishal vakalarının ölümcül olabileceği uyarısı yapıyor. UNICEF, Gazze'de 5 yaş altı çocukların yüzde 80'inden fazlasının en az bir kez su yoluyla bulaşan hastalığa yakalandığını belirtiyor. Bu tablo, 2024 yılının Gazze için bir sağlık felaketi yılı olabileceğini gösteriyor.
Yaşanan altyapı çöküşü ve çevre felaketi, savaşın sadece anlık yıkım değil, uzun vadeli insani krizler yarattığını ortaya koyuyor. Uluslararası toplumun acil müdahalesi olmadığı takdirde, Gazze'de su ve hijyen krizinin daha da derinleşmesi kaçınılmaz görünüyor.
