Fransa'da artan yaşam maliyeti, akaryakıt fiyatları ve eğitim bütçesine yönelik ülke çapında protestolar şiddetlenerek devam ediyor. 2018'den bu yana her yıl hayat pahalılığına karşı sokağa inen Sarı Yelekliler hareketine, bir aydır eylem yapan liseliler ve akaryakıt fiyatlarını protesto eden çiftçiler de katıldı. Başkent Paris başta olmak üzere Lyon, Marseille ve Toulouse gibi kentlerde göstericiler polise taş ve şişe attı, polis ise biber gazı ve tazyikli suyla karşılık verdi. Olaylarda çok sayıda kişi gözaltına alınırken, bazı araçlar ve çöp konteynerleri ateşe verildi.
Protestoların nedeni: Geçim sıkıntısı ve akaryakıt zamları
Fransa genelinde son aylarda gıda ve enerji fiyatlarındaki artış, düşük gelirli ailelerin bütçesini zorluyor. Hükümetin akaryakıt vergilerini artırma planı, Sarı Yelekliler'in 2018'de başlayan eylemlerinin fitilini ateşlemişti. Bugün de benzer taleplerle sokaklara dökülen göstericiler, alım gücünün düşmesinden şikayetçi. Liseliler ise eğitim bütçesindeki kesintileri ve okullardaki fiziki koşulların yetersizliğini protesto ediyor. Çiftçiler ise mazot fiyatlarındaki artış nedeniyle üretim maliyetlerinin karşılanamadığını belirtiyor.
Polis müdahalesi ve gözaltılar
İçişleri Bakanlığı verilerine göre ülke çapında düzenlenen gösterilere on binlerce kişi katıldı. Paris'te Cumhuriyet Meydanı'nda toplanan kalabalık, Champs-Élysées'e yürümek isteyince polis barikat kurdu. Göstericilerin güvenlik güçlerine havai fişek ve taş atması üzerine polis biber gazı kullandı. Lyon'da ise bir grup eylemci, belediye binasına yürümeye çalışırken gözaltına alındı. Yetkililer, şu ana kadar 200'den fazla kişinin gözaltına alındığını ve 50'ye yakın güvenlik görevlisinin yaralandığını açıkladı. Olaylarda maddi hasar meydana gelirken, bazı bölgelerde ulaşım aksadı.
Hükümetten diyalog çağrısı
Başbakan Élisabeth Borne, yaptığı açıklamada şiddeti kınadı ve diyalog çağrısı yaptı. Ancak sendikalar ve eylemci gruplar, hükümetin somut adım atmadığını belirterek protestoların süreceğini duyurdu. Muhalefet partileri ise hükümeti sosyal eşitsizliği derinleştirmekle suçladı. Fransa'da 2018'deki Sarı Yelekliler hareketi, akaryakıt zamlarının geri çekilmesiyle sonuçlanmıştı; ancak bugün benzer talepler yeniden gündemde.
Arka plan: Fransa'da tekrarlayan toplumsal hareketler
Fransa, son yıllarda sık sık kitlesel protestolara sahne oluyor. 2018-2019 Sarı Yelekliler hareketi, 2023'te emeklilik reformuna karşı düzenlenen grevler ve 2024'te çiftçi eylemleri, hükümetin sosyal politikalarına duyulan memnuniyetsizliğin göstergesi. Uzmanlar, enflasyonun etkisiyle bu tür hareketlerin artabileceğini öngörüyor. Fransa'da kamuoyu araştırmaları, halkın önemli bir bölümünün yaşam standartlarındaki düşüşten endişeli olduğunu ortaya koyuyor.
Protestoların önümüzdeki günlerde devam etmesi bekleniyor. Hükümetin atacağı adımlar, hareketin seyrini belirleyecek. Fransa'daki gelişmeler, Avrupa genelinde artan yaşam maliyeti protestolarına da ışık tutuyor.
