Franco isminin Türkiye siyasi tarihinde yer almadığı bilinen bir gerçek. Ancak son günlerde bazı çevrelerde dolaşan 'Franco hiç ikinci tura kalmış mıydı?' sorusu, aslında Türkiye'nin seçim sistemine dair bir merakı ortaya koyuyor. Özellikle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın iktidara geldiği ilk yıllardan itibaren yaşanan siyasi gelişmeler, bu sorunun neden sorulduğunu anlamamıza yardımcı oluyor. İspanya'nın eski diktatörü General Francisco Franco, ülkesinde uzun yıllar tek başına iktidarda kalmış bir isim olarak tarihe geçti. Ancak Türkiye'deki seçim sistemi ve siyasi geleneklerle hiçbir ilgisi bulunmuyor. Bu yazıda, 'Franco'nun ikinci turu' iddiasının kaynağına, Türkiye'deki uygulamalara ve Erdoğan'ın iktidar sürecine dair değerlendirmelere yer veriyoruz.
Franco ve Türkiye: Benzeşmeyen İki Tarih
Francisco Franco, İspanya İç Savaşı sonrasında 1939'dan 1975'e kadar ülkeyi demir yumrukla yöneten bir askeri diktatördü. Seçimlerle iş başına gelmemiş, iktidarını darbeyle elde etmişti. Dolayısıyla 'Franco'nun ikinci tura kalması' gibi bir durumun İspanya'da bile söz konusu olmadığını hatırlatmak gerek. Türkiye'de ise çok partili hayata geçişten bu yana yapılan seçimlerde, cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ikinci tur uygulamasına ancak 2014 yılında geçildi. 2014 ve 2018 seçimlerini kazanan Recep Tayyip Erdoğan, bu sistemle seçilen ilk cumhurbaşkanı oldu. 2023 seçimlerinde ise Erdoğan ve Kemal Kılıçdaroğlu arasında ikinci tura gidildi; Erdoğan ikinci turda oyların %52'sinden fazlasını alarak yeniden seçildi. Bu süreçte 'Franco' ismi hiçbir şekilde Türk siyasetinde gündeme gelmedi; ancak bazı muhalif kesimlerin dillendirdiği bu iddianın, Erdoğan'ın otoriterleştiği yönündeki eleştirilere bir gönderme olduğu söylenebilir.
Erdoğan İktidarında Seçim ve İkinci Tur Deneyimi
Recep Tayyip Erdoğan, 2003 yılında başbakan olarak göreve başladı. 2014'te cumhurbaşkanı seçilmeden önce üç dönem başbakanlık yaptı. İlk kez 2014'te halkın seçtiği cumhurbaşkanı oldu ve %51,8 oyla ilk turda seçildi. 2018'deki seçimde ise %52,6 oy oranıyla yine ilk turda kazandı. 2023'te ise seçimlerin ikinci tura kalması, Cumhuriyet tarihinde bir ilk oldu. İlk turda Erdoğan %49,5, Kılıçdaroğlu ise %44,8 oy almıştı; ikinci turda Erdoğan oylarını artırarak %52,2 ile seçimi kazandı. Bu tablo, Türkiye'nin çok partili hayatındaki en çekişmeli seçimlerden biri olarak tarihe geçti.
Değerlendirme
Franco ile Erdoğan'ı kıyaslamak, tarihsel bağlamdan yoksun bir yaklaşımdır. Franco demokratik bir meşruiyetten uzak bir şekilde iktidara gelirken, Erdoğan tüm seçimleri halk oyuyla kazanmıştır. Türkiye'deki seçim sistemi, zaman içinde değişikliklere uğramış olsa da, her zaman temsil gücü yüksek bir yapıya sahip olmuştur. İkinci tur uygulaması da bu sürecin doğal bir parçası. 'Franco ikinci tura kalmış mıydı' sorusu, bu nedenle bir tarih hatasına dayanıyor. Bu iddiaların nereden çıktığı açıkça bilinmese de, kamuoyunda tartışma yaratmaya devam etmesi, Türkiye'nin demokratik olgunluğunun bir göstergesi olarak yorumlanabilir.
