Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, artan jeopolitik riskler ve ABD-İran arasındaki gerilimin küresel büyüme üzerindeki olumsuz etkilerini gerekçe göstererek küresel kamu maliyesi görünümünü 'kötüleşen' seviyesine revize etti. Kuruluş, özellikle gelişmekte olan ülkelerde borç sürdürülebilirliği endişelerinin derinleştiğine dikkat çekti.
Revizyonun gerekçeleri
Fitch Ratings'ten yapılan açıklamada, küresel büyüme beklentilerinin aşağı yönlü revize edildiği, ticaret savaşlarının ve jeopolitik çatışmaların yatırım iklimini olumsuz etkilediği belirtildi. Kuruluş, ABD-İran savaşının enerji fiyatlarında ani yükselişe yol açarak enflasyonist baskıları artırdığını vurguladı. Ayrıca, birçok ülkede kamu borçlarının GSYH'ye oranının yükselmeye devam ettiği, bu durumun mali alanı daralttığı ifade edildi. Fitch, 2025 yılı için küresel büyüme tahminini yüzde 2,8'den yüzde 2,5'e düşürdü.
Artan jeopolitik riskler
Ortadoğu'da tırmanan gerginlik, küresel ekonomi için en büyük tehdit unsurlarından biri haline geldi. Fitch raporunda, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidinin petrol fiyatlarında oynaklığa neden olduğu ve bunun birçok ülkede üretim maliyetlerini artırdığı kaydedildi. Ayrıca, Rusya-Ukrayna savaşının devam eden etkileri, Avrupa'da enerji arzını kırılgan kılmaya devam ediyor. Gelişmekte olan ülkeler, artan gıda ve enerji fiyatları karşısında döviz rezervlerini tüketirken, merkez bankaları faiz oranlarını yükseltmek zorunda kalıyor.
Küresel kamu maliyesinde zorluklar
Fitch Ratings, birçok ülkenin mali disiplini sağlama konusunda zorlandığını belirtti. Gelişmiş ekonomilerde yaşlanan nüfus ve artan sağlık harcamaları, kamu harcamaları üzerinde yukarı yönlü baskı oluştururken, gelişmekte olan ülkelerde vergi tabanının dar olması borç yönetimini güçleştiriyor. Kuruluş, özellikle yüksek borçlu ülkelerde (İtalya, Yunanistan gibi) borç krizi riskinin arttığı uyarısında bulundu. Ayrıca, iklim değişikliğiyle mücadele için yapılması gereken yatırımların da kamu maliyesi üzerinde ilave yük oluşturacağı ifade edildi.
Piyasalara yansımaları
Fitch'in revizyonunun ardından küresel piyasalarda satış baskısı arttı. ABD 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 4,5'in üzerine çıkarken, gelişmekte olan ülke para birimleri değer kaybetti. Borsa endekslerinde düşüş yaşanırken, yatırımcılar güvenli liman olarak altına yöneldi. Altın fiyatları, ons başına 2.400 dolar seviyesine yaklaştı. Uzmanlar, merkez bankalarının faiz indirimi konusunda daha temkinli olacağını ve bu durumun ekonomik toparlanmayı geciktirebileceğini belirtiyor.
Bağımsız değerlendirme
Fitch Ratings'in bu adımı, küresel ekonominin karşı karşıya olduğu yapısal sorunların bir yansıması olarak okunabilir. Jeopolitik gerilimlerin ve kalıcı enflasyonist baskıların merkez bankalarının elini kolunu bağlaması, önümüzdeki dönemde resesyon endişelerini artırabilir. Ancak, tarihsel deneyimler, kriz dönemlerinde uluslararası iş birliğinin güçlenebileceğini ve yeni dengelerin kurulabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin mali sürdürülebilirliklerini sağlamaları ve yapısal reformları hızlandırmaları kritik önem taşımaktadır.
