İrlandalı romancı Sally Rooney, Filistin'e destek veren açıklamaları ve İngiltere'de Gazze soykırımına karşı eylemleriyle bilinen Palestine Action grubuna verdiği destek nedeniyle kitaplarından elde ettiği kazançtan mahrum kaldı. Yayınevi Faber, gelirlerin yazara aktarılamadığını doğrulayarak edebiyat dünyasında tartışma yaratan bir karara imza attı.
Yayınevi Faber'den açıklama: Gelirler aktarılamıyor
Faber yayınevi, Sally Rooney'nin kitaplarından elde edilen gelirlerin yazara ulaştırılamadığını kamuoyuna duyurdu. Yapılan açıklamada, bu durumun gerekçesi olarak Rooney'nin Palestine Action grubuna verdiği destek gösterildi. Yayınevi, yazarın siyasi duruşunun ticari ilişkilere yansıdığını ima eden bir tutum sergileyerek, gelir aktarımının askıya alındığını belirtti. Ancak Faber, konuya ilişkin daha fazla detay paylaşmaktan kaçındı.
Sally Rooney, uzun süredir Filistin halkının haklarını savunan ve İsrail'in Gazze'deki saldırılarını soykırım olarak nitelendiren isimler arasında. Yazar, sosyal medya hesaplarından ve çeşitli platformlardan Palestine Action'ın eylemlerine destek verdiğini açıkça dile getirmişti. Bu destek, İngiltere'de Palestine Action'ın yasal statüsü nedeniyle yayınevi ile yazar arasında bir gerilim yaratmış görünüyor.
Palestine Action ve yasal çerçeve
Palestine Action, İngiltere'de Filistin'e özgürlük talebiyle eylemler düzenleyen ve doğrudan eylem stratejisi izleyen bir grup. Özellikle savunma sanayii ile bağlantılı şirketlere yönelik protestolarıyla tanınıyor. Grubun eylemleri zaman zaman yasal sorunlara yol açmış, üyeleri tutuklanmış ve yargılanmıştı. İngiliz hükümeti, grubun faaliyetlerini yakından takip ediyor ve bazı çevreler grubun yasadışı örgüt ilan edilmesi çağrısında bulunuyor.
Rooney'nin Palestine Action'a desteği, yayınevi Faber'in bu hassasiyeti göz önünde bulundurarak hareket ettiği şeklinde yorumlanıyor. Edebiyat çevreleri, bir yayınevinin yazarının siyasi görüşleri nedeniyle gelirini kesmesinin sansür ve ifade özgürlüğü açısından endişe verici olduğunu dile getiriyor. Öte yandan, yayınevinin ticari ve hukuki riskleri yönetme çabası olarak da değerlendirenler var.
Sally Rooney kimdir?
Sally Rooney, 1991 doğumlu İrlandalı bir yazar. "Normal People" (Normal İnsanlar) ve "Conversations with Friends" (Arkadaşlarla Sohbetler) gibi romanlarıyla uluslararası üne kavuştu. Eserleri birçok dile çevrildi ve televizyon dizilerine uyarlandı. Rooney, edebi başarısının yanı sıra sol görüşlü duruşu ve Filistin yanlısı açıklamalarıyla da tanınıyor. Yazar, daha önce de İsrail'i eleştiren tutumu nedeniyle bazı yayıncılarla sorunlar yaşamıştı.
Rooney'nin kitapları Türkiye'de de geniş bir okur kitlesine ulaşmış durumda. Yazarın son romanı "Intermezzo" geçtiğimiz yıl yayımlanmış ve olumlu eleştiriler almıştı. Ancak şimdi, yayınevi ile yaşanan bu gelir krizi, yazarın kariyerinde yeni bir dönüm noktası olabilir.
Edebiyat dünyasında yankılar
Karar, uluslararası edebiyat camiasında geniş yankı uyandırdı. Bazı yazarlar ve yayıncılar, Faber'in tutumunu kınayarak boykot çağrısı yaptı. Özellikle Filistin'e destek veren sanatçılar, bu tür yaptırımların ifade özgürlüğünü kısıtladığını savunuyor. Diğer yandan, yayınevinin kendi politikaları doğrultusunda hareket etme hakkı olduğunu savunanlar da var.
Türkiye'deki yayınevleri ve okurlar da gelişmeyi yakından takip ediyor. Rooney'nin Türkçe yayıncısı henüz bir açıklama yapmadı. Ancak edebiyat çevreleri, yazarın kitaplarının satışlarının bu olaydan etkilenip etkilenmeyeceğini merak ediyor.
Bağlam: Sanat ve siyaset ilişkisi
Sally Rooney örneği, sanatçıların siyasi duruşlarının ticari sonuçlar doğurabileceğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Filistin meselesi, özellikle 7 Ekim 2023'ten bu yana uluslararası alanda en çok tartışılan konulardan biri. Birçok ünlü isim, İsrail'in Gazze'deki eylemlerine karşı sesini yükseltirken, bu destek bazen iş kaybı, sansür veya yaptırımlarla karşılaşabiliyor. Rooney'nin durumu, edebiyat dünyasında bu tür yaptırımların meşru olup olmadığı tartışmasını alevlendirebilir.
Yayınevi Faber'in kararı, Filistin yanlısı kampanyaların İngiltere'deki yasal ve kurumsal sınırlarını da gözler önüne seriyor. Palestine Action'ın eylemleri, İngiliz hükümeti tarafından yakından izlenirken, gruba destek verenlerin dolaylı yaptırımlarla karşılaşması, ifade özgürlüğü savunucularını endişelendiriyor. Önümüzdeki günlerde konunun edebiyat ve insan hakları çevrelerinde daha fazla yankı bulması bekleniyor.
Şimdilik Sally Rooney'nin bu duruma nasıl yanıt vereceği ve yayıneviyle ilişkilerini nasıl sürdüreceği belirsizliğini koruyor. Ancak görünen o ki, yazarın Filistin'e olan desteği, kariyerinde önemli bir kırılma noktası oluşturmuş durumda.
