ABD Merkez Bankası (Fed) tarafından yapılan kapsamlı bir araştırma, 2022-2025 döneminde ABD'deki hanelerin büyük çoğunluğunun gelir ve servetinde artış yaşandığını, ancak yüksek enflasyon ve artan borç yükü nedeniyle finansal sıkıntıların da büyüdüğünü ortaya koydu. Fed'in Hanelerin Finansal Refahı raporuna göre, gelir artışına rağmen birçok aile temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor ve beklenmedik bir harcama karşısında hazırlıksız yakalanıyor.
Gelir ve Servet Artışı Enflasyonun Gerisinde Kaldı
Araştırma, 2022 ile 2025 arasında medyan hane gelirinin yıllık ortalama %3,2 arttığını, ancak aynı dönemde tüketici fiyat endeksinin yıllık %4,1 yükseldiğini gösteriyor. Bu durum, reel gelirde düşüş anlamına geliyor. Fed yetkilileri, özellikle düşük ve orta gelirli hanelerin alım gücünün eridiğini belirtiyor. Servet tarafında ise hisse senedi ve konut fiyatlarındaki artış, varlıklı kesimin servetini daha da büyütürken, borçlu hanelerin yükünü hafifletmedi.
Rapora göre, 2025 itibarıyla hanelerin %37'si beklenmedik 400 dolarlık bir harcamayı nakit veya kredi kartıyla karşılayamayacağını söylüyor. Bu oran 2022'de %32 idi. Ayrıca, kredi kartı borçlarının ortalama faiz oranı %22'ye ulaşarak tarihi zirveye yaklaştı. Fed, bu durumun özellikle genç ve düşük gelirli bireyler için finansal kırılganlığı artırdığını vurguluyor.
Borç Yükü ve Gecikmeler Artıyor
Fed'in verilerine göre, 2025'in ilk çeyreğinde kredi kartı borçlarında gecikme oranı %4,8'e yükseldi; bu, 2019'daki %3,5 seviyesinin oldukça üzerinde. Otomobil kredilerinde gecikme oranı da %3,2'ye çıktı. Öğrenci kredilerinde ise pandemi sonrası yeniden başlayan ödemelerle birlikte 2024'te %5'in üzerinde gecikme görüldü. Fed, bu eğilimin bankaların kredi standartlarını sıkılaştırmasına yol açtığını ve bunun da ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceğini belirtiyor.
Öte yandan, konut kredisi faizlerinin %7'nin üzerinde seyretmesi, ev sahibi olmayı zorlaştırırken, kirada oturanlar için de aylık ödemeleri artırdı. Raporda, kiracıların %25'inin gelirlerinin yarısından fazlasını kiraya harcadığı ifade ediliyor. Bu oran, 2022'de %20 idi.
Uzmanlar: Gelir Artışı Yetersiz, Politika Desteği Şart
Ekonomistler, Fed'in araştırmasının gelir artışının yanıltıcı olabileceğini gösterdiğini söylüyor. Örneğin, ortalama gelir artışı yüksek ücretli çalışanların kazançlarındaki büyük sıçramadan kaynaklanırken, medyan gelir artışı enflasyonun altında kaldı. Bu da gelir dağılımındaki eşitsizliğin derinleştiğini ortaya koyuyor.
Fed Başkanı Jerome Powell, son basın toplantısında, "Finansal koşulların sıkılaşması enflasyonu düşürmede etkili olabilir ancak haneler üzerindeki baskıyı hafifletmek için maliye politikalarına da ihtiyaç var" demişti. Ancak Kongre'deki bütçe tartışmaları ve seçim dönemi nedeniyle ek destek paketleri belirsizliğini koruyor.
Rapor, ayrıca ırksal ve etnik azınlıklar arasında finansal kırılganlığın daha yüksek olduğunu gösteriyor. Siyah ve Hispanik hanelerin beyaz hanelere kıyasla beklenmedik harcamaları karşılama olasılığı daha düşük. Bu durum, yapısal eşitsizliklerin ekonomik dalgalanmalarda daha da belirginleştiğini ortaya koyuyor.
Gelecek Beklentisi: Yavaşlama ve Temkinli İyimserlik
Fed'in raporu, 2025'in ikinci yarısında enflasyonun %3 civarına gerileyeceğini, ancak işsizliğin hafif artmasının beklendiğini gösteriyor. Hanelerin harcama alışkanlıklarında temkinli davrandığı, tasarruf oranlarının tarihsel ortalamanın altında kaldığı belirtiliyor. Önümüzdeki dönemde ücret artışlarının enflasyonu yakalayıp yakalayamayacağı, Fed'in faiz politikası ve küresel ekonomik koşullarla birlikte finansal baskının seyrini belirleyecek.
