ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'ye F-35 savaş uçağı satışı konusunda yakın zamanda bir karar alınacağını duyururken, CAATSA yaptırımlarını kaldırma niyetini de açıkça ifade etti. Bu gelişmeler, başta İsrail ve Yunanistan olmak üzere bölgesel aktörlerde ciddi endişe yarattı. Atina ve Tel Aviv yönetimleri, ABD'de Türkiye aleyhine lobi faaliyetlerini yoğunlaştırdı. Trump yönetiminin, Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde bu konuda somut adımlar atması bekleniyor.
Trump'ın CAATSA ve F-35 mesajı
ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, Türkiye'ye F-35 satışı ile ilgili bir karar alacaklarını ve CAATSA yaptırımlarını kaldırmak istediğini belirtti. Trump, "Türkiye ile ilişkilerimiz çok önemli. Bu konuda adil bir çözüm bulacağımıza inanıyorum" ifadelerini kullandı. Beyaz Saray kaynaklarına göre, Trump'ın bu açıklaması, özellikle savunma sanayii ve enerji alanında Türkiye ile işbirliğini artırma isteğinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
İsrail ve Yunanistan'dan yoğun lobi
Trump'ın sinyali, İsrail ve Yunanistan'da alarm zillerini çaldırdı. Tel Aviv yönetimi, Türkiye'nin F-35'lere sahip olmasının bölgesel güç dengesini bozacağı gerekçesiyle ABD Kongresi ve yönetimi nezdinde yoğun bir lobi kampanyası başlattı. İsrail Dışişleri Bakanı, "Türkiye'nin elindeki S-400'ler ile F-35'leri bir arada bulundurması kabul edilemez" dedi. Benzer şekilde, Atina da ABD'deki Yunan diasporası ve siyasi bağlantıları aracılığıyla Türkiye'ye yönelik yaptırımların kaldırılmasına karşı çıkıyor. Yunanistan Savunma Bakanı, "Türkiye'nin agresif politikaları devam ederken bu adım atılmamalı" açıklamasında bulundu.
Ara seçimler ve takvim
Washington'daki diplomatik kaynaklar, Trump'ın Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Türkiye'ye yönelik olumlu bir adım atarak hem seçmen tabanını memnun etmek hem de dış politikada bir başarı göstermek istediğini belirtiyor. Ancak Kongre'deki bazı Cumhuriyetçi ve Demokrat senatörler, Türkiye'nin insan hakları ihlalleri ve Doğu Akdeniz'deki faaliyetleri gerekçesiyle yaptırımların kaldırılmasına sıcak bakmıyor. Uzmanlar, sürecin seçim sonrasına sarkabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye'nin tutumu ve beklentiler
Ankara yönetimi, F-35 programına yeniden dahil olmak ve CAATSA yaptırımlarının sona ermesi için ABD ile teknik düzeyde görüşmelerini sürdürüyor. Türk yetkililer, S-400 sorununun çözümü için bir teknik komite kurulması önerisini yinelerken, yaptırımların haksız olduğunu savunuyor. Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, "Türkiye, müttefiklik hukuku çerçevesinde adil bir çözüm bekliyor. F-35'ler bizim hakkımız" dedi.
Bölgesel denklem ve yansımaları
F-35 satışı ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması, sadece ikili ilişkileri değil, Doğu Akdeniz'deki enerji mücadelesi, NATO'nun güney kanadı ve Türkiye-İsrail-Yunanistan arasındaki güç dengesini de etkileyecek. Uzmanlar, Trump'ın bu hamlesinin bölgede yeni bir ittifaklar dönemini başlatabileceğini öngörüyor. Ancak Kongre'nin onayı olmadan yaptırımların kaldırılmasının mümkün olmadığına dikkat çekiliyor.
Değerlendirme
Trump'ın ara seçim öncesi Türkiye'ye yönelik adım atma isteği, ABD iç siyasetinin dış politikaya müdahalesinin tipik bir örneği olarak görülüyor. Ancak Kongre'deki direnç ve bölgesel aktörlerin lobi gücü, bu sürecin öngörüldüğü gibi ilerlemesini engelleyebilir. Türkiye'nin elini güçlendiren en önemli faktör ise NATO içindeki stratejik konumu ve enerji koridorlarındaki rolü. Önümüzdeki haftalarda ABD-Türkiye arasındaki temaslar, konunun seyrini belirleyecek.
