Apartman ve sitelerde çalışan kapıcıların emeklilik veya işten çıkarılma durumunda hak ettikleri kıdem tazminatı, ev sahipleri ile kiracılar arasında yeni bir anlaşmazlık konusu haline geldi. Bazı malikler, bu yükümlülüğü kiracılara devretmeye çalışırken, hukukçular kiracıların bu borcu ödemek zorunda olmadığını belirtiyor. İşte detaylar ve kiracıların bilmesi gerekenler...
Kapıcı kıdem tazminatı kimin sorumluluğunda?
Türkiye'de apartman ve sitelerde çalışan kapıcıların iş sözleşmesi, genellikle kat malikleri kurulu kararıyla yapılıyor. Bu nedenle işveren sıfatı, kat malikleri kuruluna ait. İş Kanunu'na göre, bir işçinin kıdem tazminatına hak kazanması durumunda bu ödeme işveren tarafından yapılmak zorunda. Kapıcının emekli olması, istifa etmesi (belirli şartlarda) veya işten çıkarılması gibi durumlarda kıdem tazminatı doğuyor. Ancak bazı yöneticiler veya ev sahipleri, bu ödemeyi kiracılara yansıtmaya çalışıyor.
Oysa hukukçulara göre, kiracıların kapıcının işvereni konumunda değil. Kira sözleşmesi genellikle sadece kiralanan taşınmazın kullanımını kapsıyor; işçi çalıştırma yükümlülüğü veya sorumluluğu kiracıya geçmiyor. Dolayısıyla, kapıcı kıdem tazminatının kiracıdan talep edilmesi yasal değil. Avukatlar, bu taleplerle karşılaşan kiracıların ödeme yapmaması gerektiğini vurguluyor.
Uzmanlardan uyarı: Kiracılar bu borcu ödemek zorunda değil
Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan hukukçular, kıdem tazminatı yükümlülüğünün sadece işverene ait olduğunu hatırlatıyor. İşveren ise kat malikleri kurulu. Kiracılar, kat maliki olmadığı sürece bu borçtan sorumlu tutulamaz. Ayrıca kira sözleşmelerinde aksi yönde bir madde olsa bile, bu madde genel işlem koşullarına aykırı sayılabiliyor ve mahkeme tarafından iptal edilebiliyor.
Uzmanlar, kiracıların karşılaştığı baskılara karşı hukuki yollara başvurmalarını öneriyor. Özellikle aidat makbuzlarında "kapıcı kıdem tazminatı" adı altında ek kalemler gören kiracılar, bu ödemeleri yapmamalı ve durumu yöneticiye veya noter kanalıyla itiraz etmeli. Ayrıca tüketici hakem heyetine başvurmak da bir seçenek.
Yasal düzenleme tartışması
Konunun bir diğer boyutu ise yasal düzenleme ihtiyacı. Mevcut durumda, kiracıların kıdem tazminatı ödemekle yükümlü olmadığı açık olsa da, uygulamada ev sahipleri ve yöneticiler farklı yorumlara başvurabiliyor. Bazı kiracı dernekleri, bu konuda net bir düzenleme yapılmasını talep ediyor. Siyasi partiler de konuya ilgi göstermeye başladı; özellikle kira artışlarının yanında ek yüklerin kiracıya yüklenmesinin önüne geçilmesi gerektiği belirtiliyor.
Son dönemde yaşanan emekli kapıcı sayısındaki artış, benzer uyuşmazlıkları da beraberinde getirdi. Uzmanlar, kiracıların mağdur olmaması için bilinçli olması gerektiğini ifade ediyor. Kısacası, ev sahipleri tarafından kiracılara yansıtılmaya çalışılan kapıcı kıdem tazminatı ödemeleri hukuken geçersiz ve kiracılar bu borcu ödemek zorunda değil.
