Ticaret Bakanlığı’na bağlı kredi ve kefalet kooperatifleri aracılığıyla esnaf ve sanatkârlara sunulan hazine destekli kredilerin toplam tutarı, 2003 yılından 31 Mayıs 2026’ya kadar geçen 23 yıllık sürede 803 milyar liraya ulaştı. Bu rakam, küçük işletmelerin finansmana erişiminde devlet desteğinin ne denli kritik olduğunu ortaya koyuyor. Ucuz ve uzun vadeli kredi imkânları sayesinde binlerce esnaf ayakta kalırken, ekonomik dalgalanmalara karşı da direnç kazandı.
Kredilerin dağılımı ve etkileri
Hazine destekli kredi programı, esnaf ve sanatkârların işletme sermayesi ihtiyacını karşılamak, yatırımlarını finanse etmek ve istihdamı korumak amacıyla tasarlandı. 2003’te başlayan uygulama kapsamında bugüne kadar 803 milyar lira tutarında kredi kullandırıldı. Bu kredilerin büyük bölümü, KOBİ niteliğindeki mikro işletmelere ve bireysel esnaflara aktarıldı. Özellikle pandemi sonrası dönemde artan talep, kredi hacmini hızla yukarı çekti.
Kredi dağılımında sektörel farklılıklar da dikkat çekiyor. Gıda, tekstil, mobilya, tamir ve bakım hizmetleri gibi alanlarda faaliyet gösteren esnaflar en fazla krediyi kullanırken, kırsal bölgelerdeki küçük işletmeler de bu destekten oransal olarak yüksek pay aldı. Kredilerin yanı sıra, geri ödeme sürelerinin esnetilmesi ve faiz oranlarının piyasanın altında tutulması, esnafın borç yükünü hafifletti.
Ekonomik katkı ve değerlendirme
Uzmanlar, hazine destekli kredilerin yalnızca bir finansman aracı olmadığını, aynı zamanda kayıtlı ekonomiye geçişi teşvik ettiğini belirtiyor. Kredi kullanımı için gerekli olan belgelendirme süreci, esnafın resmi kayıtlara girmesini kolaylaştırırken, vergi tabanının genişlemesine de katkı sağlıyor. Öte yandan, kredilerin geri dönüş oranı yüzde 90’ların üzerinde seyrediyor; bu da programın sürdürülebilirliği açısından olumlu bir gösterge olarak değerlendiriliyor.
Ekonomistler, 803 milyar liralık kredi hacminin Türkiye’nin GSYH’sına oranla yüzde 2 civarında olduğunu ve bu tür desteklerin özellikle enflasyonist dönemlerde esnafın alım gücünü korumak için kritik önem taşıdığını vurguluyor. Ancak, kredilerin üretken yatırımlara yönlendirilmesi halinde ekonomik büyümeye katkısının daha da artacağı belirtiliyor. Gelecek dönemde kredi miktarının artırılması ve dijitalleşme gibi alanlara öncelik verilmesi bekleniyor.
Sonuç olarak, 23 yılda 803 milyar liraya ulaşan hazine destekli krediler, esnafın finansal dayanıklılığını artırırken, ekonominin tabana yayılmasına da yardımcı oldu. Bu destek mekanizmasının, küresel ekonomik belirsizliklerin sürdüğü bir dönemde daha da önem kazanması bekleniyor.
