Eski Diyarbakır Belediye Başkanı Mehdi Zana, uzun süredir mücadele ettiği KOAH hastalığı nedeniyle tedavi gördüğü hastanede 86 yaşında hayatını kaybetti. Zana, 1980'li yıllarda Diyarbakır'ın ilk sosyalist belediye başkanı olarak görev yapmış, siyasi yaşamı boyunca Kürt sorununun barışçıl çözümü için verdiği mücadeleyle tanınmıştı. Ailesi ve sevenleri, acı haberin ardından başsağlığı mesajları yayımladı.
Mehdi Zana Kimdir?
Mehdi Zana, 13 Ocak 1940'ta Diyarbakır'ın Silvan ilçesinde doğdu. İlköğrenimini Silvan'da tamamladıktan sonra Diyarbakır'da ortaokul ve lise eğitimine devam etti. Genç yaşlardan itibaren sosyalist düşünceyle tanışan Zana, 1960'lı yıllarda Türkiye İşçi Partisi'nde (TİP) siyasete atıldı. 1969 yılında Diyarbakır'dan bağımsız milletvekili adayı oldu ancak seçilemedi. 1974'te kurulan ve daha sonra kapatılan Türkiye Sosyalist İşçi Partisi'nin (TSİP) kurucuları arasında yer aldı.
Zana, 1977 yılında yapılan yerel seçimlerde Diyarbakır Belediye Başkanı seçildi. Böylece Türkiye'de bir ilin belediye başkanı olan ilk sosyalist politikacı unvanını aldı. Görev süresi boyunca halkçı belediyecilik anlayışını benimseyen Zana, özellikle yoksul mahallelere içme suyu ve yol gibi temel altyapı hizmetlerini götürdü. Ancak 12 Eylül 1980 darbesinin ardından tutuklandı ve 26 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Cezaevinde geçirdiği yıllar boyunca da siyasi mücadelesini sürdüren Zana, uluslararası alanda insan hakları örgütlerinin dikkatini çekti.
Siyasi Yaşamı ve Mücadelesi
Mehdi Zana, cezaevinde bulunduğu sırada eşi Leyla Zana ile birlikte Kürt sorununun çözümü için yürütülen barışçıl girişimlerin önemli bir figürü haline geldi. 1991 yılında cezaevinden çıktıktan sonra siyasi çalışmalarına devam etti. 1994 yılında yeniden gözaltına alındı ve 1995'te tutuklanarak 14 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 2004 yılında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) verdiği ihlal kararı üzerine yeniden yargılama sonucu tahliye edildi.
Zana, 2009 yılında başlatılan Çözüm Süreci'nde de aktif rol oynadı. Türkiye'de Kürt meselesinin demokratik yollarla çözülmesi gerektiğini savundu. 2010 yılında İnsan Hakları Derneği'nin (İHD) Diyarbakır şubesinin düzenlediği bir etkinlikte yaptığı konuşmada, barışın önemine vurgu yaptı. Zana, hayatı boyunca şiddete karşı çıktı ve uzlaşmacı bir tutum sergiledi.
Mehdi Zana Neden Öldü?
Mehdi Zana, son yıllarını İstanbul'da geçirdi. Bir süredir kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) tedavisi gördüğü öğrenildi. Sağlık durumu son haftalarda ağırlaşan Zana, tedavi için kaldırıldığı İstanbul'daki bir hastanede yaşamını yitirdi. Vefat haberi, ailesi tarafından doğrulandı. Zana'nın cenazesinin memleketi Diyarbakır'da toprağa verileceği belirtildi.
Bağlam ve Değerlendirme
Mehdi Zana'nın ölümü, Türkiye siyasi tarihinde önemli bir dönemin kapanışını simgeliyor. Zana, Kürt siyasi hareketinin sembol isimlerinden biri olmasının yanı sıra, sosyalist belediyeciliğin öncülerinden olarak da anılıyor. Onun mücadelesi, Türkiye'de Kürt sorununun barışçıl yollarla çözümü konusunda bir umut kaynağı oldu. Ancak bugün gelinen noktada, Zana'nın hayal ettiği barış ve demokrasi ortamının hala tam anlamıyla tesis edilemediği görülüyor. Yine de Zana'nın azimli ve ilkeli duruşu, gelecek nesillere ilham vermeye devam edecektir.
