ABD Başkanı Donald Trump'ın geçtiğimiz gün Alabama eyaletinde düzenleyeceği seçim mitingi öncesinde, CAATSA (Rusya'nın Enerji İhracatını Engelleyen Yaptırımlar) kapsamında Türkiye'ye yönelik herhangi bir engel bulunmadığı açıklandı. Bu gelişme, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın uzun süredir dile getirdiği yaptırımların kaldırılması beklentisini güçlendirdi. Konuya yakın kaynaklar, miting öncesi yapılan değerlendirmelerde Türkiye'nin CAATSA yaptırımlarından muaf tutulabileceği sinyalinin verildiğini belirtti.
CAATSA Yaptırımları ve Türkiye İlişkisi
CAATSA, 2017 yılında ABD Kongresi tarafından Rusya'ya karşı yaptırım uygulamak amacıyla çıkarılan bir yasa. Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle 2020 yılında bu yaptırımlarla karşılaşmıştı. ABD, Türkiye'yi F-35 programından çıkarmış ve bazı savunma sanayi kuruluşlarına yaptırım uygulamıştı. Ancak son dönemde iki ülke arasında ilişkilerin normalleşmesi yönünde adımlar atılıyor. Trump yönetimi, Türkiye'nin stratejik önemini vurgulayarak yaptırımların gözden geçirilebileceğini ima etmişti.
Miting Öncesi Sinyaller
Başkan Trump'ın Alabama mitingi, aslında iç siyasi bir etkinlik olsa da, öncesinde yapılan açıklamalar uluslararası kamuoyunda yankı buldu. Yetkililer, CAATSA kapsamında Türkiye'ye yönelik bir engel olmadığını, mevcut yaptırımların yasal süreçlerinin devam ettiğini ancak siyasi iradeyle esnetilebileceğini belirttiler. Bu açıklamalar, Erdoğan'ın gelecek hafta yapacağı ABD ziyareti öncesinde olumlu bir atmosfer oluşturdu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, daha önce yaptığı konuşmalarda CAATSA yaptırımlarının Türkiye'ye haksızlık olduğunu ve kaldırılması gerektiğini dile getirmişti. Erdoğan, "Türkiye, NATO içinde en önemli müttefiklerden biridir. Yaptırımlar ittifak ruhuna aykırıdır" demişti. Şimdi ise Trump yönetiminden gelen olumlu sinyaller, Erdoğan'ın haklı çıktığı yorumlarına neden oldu.
Uzman Görüşleri
Uluslararası ilişkiler uzmanları, CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasının iki ülke arasındaki savunma işbirliğini yeniden canlandırabileceğini söylüyor. Uzmanlara göre, Türkiye'nin F-35 programına dönüşü ve yeni işbirliği alanlarının açılması gündeme gelebilir. Ancak Kongre'deki bazı senatörlerin Türkiye karşıtı tutumu, sürecin yavaş ilerlemesine neden olabilir.
Öte yandan, ekonomistler CAATSA yaptırımlarının kalkmasının Türkiye ekonomisine olumlu yansıyacağını belirtiyor. Savunma sanayii hisselerinde şimdiden bir hareketlilik gözlemleniyor. Yaptırımların kalkması durumunda Türk şirketlerinin uluslararası pazarlarda daha rahat hareket edebileceği ve yabancı yatırımcının artabileceği ifade ediliyor.
ABD-Türkiye İlişkilerinde Yeni Dönem
Trump'ın başkanlığı döneminde iki ülke arasında dalgalı bir seyir izleyen ilişkiler, son aylarda yeniden olumlu bir ivme kazandı. Trump, Erdoğan ile yaptığı telefon görüşmelerinde işbirliğinin önemini vurgulamış, karşılıklı ziyaretlerin planlandığını duyurmuştu. CAATSA konusundaki bu son gelişme, ilişkilerin normalleşmesi yolunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Ancak unutmamak gerekir ki, ABD Kongresi'nde Türkiye'ye yönelik yaptırımların sürdürülmesini isteyen güçlü bir lobi var. Bu lobi, özellikle Ermeni ve Yunan diasporasının etkisiyle hareket ediyor. Dolayısıyla CAATSA'nın tamamen kaldırılması kolay bir süreç olmayabilir. Yine de Trump'ın kişisel çabaları ve iki lider arasındaki diyalog, süreci hızlandırabilir.
Sonuç ve Beklentiler
Şu an için resmi bir açıklama gelmiş değil, ancak kulis bilgileri Türkiye'nin CAATSA yaptırımlarından muaf tutulacağı yönünde. Erdoğan'ın bu gelişmeden memnun olduğu ve yakın zamanda bir açıklama yapması bekleniyor. ABD ile ilişkilerin düzelmesi, Türkiye'nin hem bölgesel hem de küresel konumunu güçlendirebilir. Önümüzdeki günlerde konuyla ilgili somut adımların atılması ve karşılıklı açıklamaların gelmesi muhtemel.
