Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, yüksek lisans ve doktora programlarına ilişkin kapsamlı düzenlemeler getirdi. Yeni yönetmelikle tezli yüksek lisans programlarında en az 120 AKTS, doktora programlarında ise en az 240 AKTS kredi tamamlama zorunluluğu getirildi. Düzenleme, lisansüstü eğitimde kalite standartlarını yükseltmeyi ve uluslararası akreditasyona uyumu güçlendirmeyi amaçlıyor.
Yeni Yönetmelik Neler Getiriyor?
Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik, Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi bünyesinde yürütülecek lisansüstü programların çerçevesini belirliyor. Buna göre tezli yüksek lisans programları, en az yedi ders ve bir seminer ile tez çalışmasından oluşacak; toplamda 120 AKTS'lik bir yükü tamamlamak gerekecek. Doktora programları ise en az yedi ders, bir yeterlik sınavı ve tez çalışmasından oluşacak; toplam AKTS yükü 240 olarak belirlendi.
Yönetmelikte ayrıca öğrencilerin ders başarı notlarının değerlendirilmesinde harf notu sistemi esas alınacak. Bir dersten başarılı sayılmak için en az CC harf notu alma şartı getirildi. Yüksek lisans öğrencilerinin azami öğrenim süresi dört yarıyıl, doktora öğrencilerinin ise sekiz yarıyıl olarak belirlendi. Süre sonunda mezuniyet koşullarını tamamlayamayan öğrenciler için ek süre imkânı tanındı ancak bu sürelerin aşılması durumunda kayıt silme işlemi uygulanacak.
Tez ve Danışmanlık Süreçleri
Yönetmelik, tez danışmanlığı ve tez izleme komitelerine ilişkin de yeni düzenlemeler içeriyor. Tezli yüksek lisans öğrencileri, ikinci yarıyılın sonunda danışman atamasını tamamlayacak. Doktora öğrencileri ise yeterlik sınavını başarıyla verdikten sonra tez önerisini hazırlayarak danışman ve komite onayına sunacak. Tez izleme komiteleri, her yarıyıl sonunda toplanarak öğrencinin ilerleyişini değerlendirecek ve rapor düzenleyecek.
Yönetmelikte, tez çalışmalarının intihal denetiminden geçirilmesi zorunluluğu da vurgulandı. Benzerlik oranı belirlenen sınırın üzerinde olan tezler kabul edilmeyecek. Ayrıca, tez savunma sınavları jüri önünde yapılacak ve jüri kararıyla öğrencinin mezuniyetine karar verilecek. Yabancı uyruklu öğrenciler için Türkçe yeterlilik şartı aranacak; ancak tamamen İngilizce yürütülen programlarda bu şart esnetilebilecek.
Kimler Başvurabilecek?
Yönetmelik, lisansüstü programlara başvuru koşullarını da netleştirdi. Tezli yüksek lisans programlarına başvurabilmek için dört yıllık lisans diplomasına sahip olmak ve ALES'ten en az 55 puan almak gerekiyor. Doktora programları için ise tezli yüksek lisans derecesine sahip olmak ve ALES'ten en az 55 puan almak şartı aranıyor. Ayrıca, yabancı dil yeterliliğini gösteren belge sunulması zorunlu. Üniversite, özel yetenek gerektiren alanlarda ek sınav veya mülakat yapabilecek.
Başvurular, üniversitenin belirlediği takvim doğrultusunda online olarak alınacak. Adayların lisans not ortalamasının en az 2.00 olması gerekiyor. Yabancı uyruklu adaylar için denklik belgesi ve Türkçe yeterlilik sertifikası istenecek. Yönetmelik, ayrıca yatay geçiş ve ders muafiyeti konularında da düzenlemeler içeriyor. Başka bir üniversiteden yatay geçiş yapmak isteyen öğrencilerin, ilgili programın yönetim kurulu tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
Akademik Kadro ve Altyapı
Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, lisansüstü programlarda görev alacak öğretim üyelerinin niteliklerini de yönetmelikle belirledi. Ders verecek öğretim üyelerinin doktora derecesine sahip olması ve ilgili alanda yayın yapmış olması gerekiyor. Ayrıca, her lisansüstü program için bir ana bilim dalı başkanı ve enstitü müdürü atanacak. Enstitü, programların açılması, yürütülmesi ve kapatılmasıyla ilgili kararları rektörlüğe sunacak.
Üniversitenin, öğrencilere araştırma imkânları sunmak amacıyla laboratuvar ve kütüphane altyapısını güçlendireceği belirtiliyor. Yönetmelik, öğrencilere yönelik burs ve destek programlarının da çerçevesini çiziyor. Başarılı öğrencilere araştırma görevlisi kadrosu veya proje desteği sağlanabilecek. Ayrıca, uluslararası iş birlikleri kapsamında öğrenci değişim programlarına katılım teşvik edilecek.
Yürürlük ve Uygulama
Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Mevcut öğrenciler, kayıtlı oldukları programın müfredatına göre eğitimlerine devam edecek; ancak yeni düzenlemelere uyum sağlamak için geçiş süreci tanınacak. Üniversite senatosu, yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin detaylı usul ve esasları belirleyecek. Öğrenciler, yönetmelik hükümleri hakkında enstitü müdürlüklerinden bilgi alabilecek.
Bu yönetmelik, Türkiye'deki lisansüstü eğitim sistemine örnek teşkil edecek nitelikte. AKTS kredi yükünün netleştirilmesi, tez süreçlerinin şeffaflaştırılması ve kalite güvence mekanizmalarının güçlendirilmesi, diğer üniversiteler için de yol gösterici olabilir. Uzmanlar, düzenlemenin uluslararası öğrenci çekme ve akademik iş birliği açısından olumlu etkiler yaratacağını değerlendiriyor. Ancak, uygulamada karşılaşılabilecek zorluklar ve kaynak ihtiyacı zamanla netleşecek.
Sonuç olarak, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın imzasıyla yürürlüğe giren bu yönetmelik, Türkiye'nin yükseköğretim alanındaki reform çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Lisansüstü eğitimde aranan standartların yükseltilmesi, hem akademik kaliteyi artıracak hem de mezunların uluslararası arenada rekabet gücünü pekiştirecek. Önümüzdeki dönemde, benzer düzenlemelerin diğer üniversiteler için de hayata geçirilmesi bekleniyor.
