Yılın ilk yarısında baz metal piyasaları, teknoloji devlerinin yapay zeka yatırımları ve Orta Doğu'daki jeopolitik krizlerin gölgesinde hareketli bir dönem geçirdi. Veri merkezlerinin artan talebiyle bakır tarihi rekorunu kırarken, savaş kaynaklı arz endişeleri alüminyumu son 4 yılın en yüksek seviyesine taşıdı. Londra Metal Borsası'nda (LME) bakır fiyatı Mart ayında ton başına 10.000 doların üzerine çıkarak tarihi zirveyi gördü. Alüminyum ise Kızıldeniz'deki gerilimler ve Rusya'ya yönelik yaptırımların etkisiyle ton başına 2.700 doları aştı.
Yapay zeka ve veri merkezleri talebi artırdı
Teknoloji şirketlerinin yapay zeka altyapısına yaptığı yatırımlar, veri merkezlerinin inşasını hızlandırdı. Veri merkezlerinde elektrik tesisatı ve soğutma sistemlerinde yoğun olarak kullanılan bakır, bu talepten en çok faydalanan metal oldu. Uluslararası Bakır Çalışma Grubu verilerine göre, küresel bakır tüketimi 2024'te %3,5 artışla 26 milyon tona ulaştı. Arz tarafında ise Şili ve Peru'daki madenlerde üretim sorunları yaşanırken, stoklar 10 yılın en düşük seviyesine indi. Analistler, yapay zeka ve enerji dönüşümü talebinin önümüzdeki yıllarda bakır fiyatlarını daha da yukarı çekebileceğini belirtiyor.
Jeopolitik riskler alüminyumu yukarı itti
Kızıldeniz'deki çatışmalar, küresel deniz ticaretini sekteye uğratırken, alüminyum arzında daralmaya yol açtı. Rusya'nın alüminyum üretiminin %8'ini oluşturduğu ve Batı yaptırımlarının bu arzı kısıtlaması, fiyatları yukarı çekti. Ayrıca, Çin'in enerji kesintileri nedeniyle alüminyum üretimini azaltması da fiyat artışını destekledi. LME alüminyum fiyatı Nisan ayında ton başına 2.850 doları görerek Nisan 2022'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Bu durum, otomotiv ve inşaat sektörlerinde maliyetleri artırdı.
Cevher arzı ve stok durumu
Küresel bakır madeni üretimi 2024'te %2 artışla 22 milyon tona ulaştı, ancak rafine bakır üretimi talebi karşılayamadı. LME depolarındaki bakır stokları Mayıs ayında 2014'ten bu yana en düşük seviye olan 120 bin tona indi. Alüminyumda ise Çin'in üretim kısıtlamaları ve Avrupa'da enerji maliyetlerinin yüksek olması, stokların tükenmesine neden oldu. Uluslararası Alüminyum Enstitüsü verilerine göre, küresel stoklar Nisan ayında 1,1 milyon tona geriledi.
Gelecek beklentileri
Piyasa uzmanları, yapay zeka yatırımlarının önümüzdeki yıllarda bakır talebini yılda %5-7 artırabileceğini öngörüyor. Alüminyumda ise jeopolitik risklerin devam etmesi halinde fiyatların 3.000 dolar seviyesini test edebileceği konuşuluyor. Ancak, Çin'deki ekonomik yavaşlama ve ABD'de faiz oranlarının yüksek kalması talep üzerinde baskı oluşturabilir. Her iki metalde de arz kısıtları devam ederken, fiyatların kısa vadede yüksek seyretmesi bekleniyor.
Bu gelişmeler, emtia piyasalarının küresel ekonomideki dönüşüm ve jeopolitik çalkantılara ne kadar duyarlı olduğunu bir kez daha gösterdi. Yatırımcılar için bu volatil dönemde dikkatli bir risk yönetimi önem kazanıyor.
